Internetowe memy
Mem jest bardzo interesującym zjawiskiem internetowym obserwowanym w kilku ostatnich latach. Jako że ciężko zdefiniować czym naprawdę mem jest, nie został fenomen ten jeszcze dokładnie zbadany. W przybliżeniu wypada powiedzieć, iż jest forma sieciowej zabawy połączonej z obracaniem się wokół niezmiennego tematu lub środka wyrazu. Ma ona tą cechę że potrafi wchłonąć wiele osób jednocześnie i powoduje niczym nieskrępowaną inicjatywę w produkowaniu kolejnych zamieszczanych w sieci odniesień i kontynuacji pierwotnego tematu. Czasami żarty i rozwojowe prace potrafią naprawdę daleko odejść od pierwowzoru. Prezentujemy poniżej kilka wybranych przykładów memów, które eksperci Epicentrum Kałuży zaobserwowali w Internecie. Niewykluczone, że znawcy tematu będą polemizować z taką systematyką, ale jest to w pełni zrozumiałe gdyż temat memów jest wciąż żywy i rozwojowy.
Memy
FAIL
Mimo, iż kwalifikacja zjawiska FAIL jako mema może być dyskusyjna, zdecydowaliśmy się ująć go również w tym miejscu. Słowo 'fail' przetłumaczyć można [w tłumaczeniu wolnym] jako 'porażka', czy też potocznie - 'wtopa'. W ten sposób internauci funkcjonujący w przeróżnych społecznościach opisują zdjęcia lub obrazki, na których obserwować możemy ewidentnie nieudane przedsięwzięcia. Generalnie rzecz biorąc failem może być niemal wszystko - nieudana sztuczka magiczna, spektakularny upadek, napis skrajnie nieadekwatny do opisywanego przedmiotu, czy też wyjątkowo niefortunne zestawienia graficzne lub werbalne. Warunkiem jest czerpanie inspiracji z rzeczywistości zastanej. FAILe wywołane przez twórców, w jakikolwiek sposób fingowane są z reguły nisko oceniane. Na polu językowym mem FAIL przeplata się niejednokrotnie z opisywanym w niniejszym artykule 'engrish'. FAIL jest stosunkowo nieskomplikowanym i łatwym do wytworzenia rodzajem mema, dlatego jest niezwykle często spotykany. Istnieją w Internecie społeczności poświęcone specjalnie wymianie tego typu zabawnych spostrzeżeń.
do góryAdvice Dog
...Czyli pies z dobrymi radami. Jest to w mojej ocenie jeden z najbardziej niezwykłych memów, zabawny przez swoją rozbrajającą absurdalność. Advice Dog w swojej pierwotnej formie jest obrazkiem, na którym widzimy sympatyczny pysk psa otoczony przez kolistą gamę kolorów. Na obrazku musi też widnieć jakaś rada lub złota myśl. Najczęściej jednak istotą tych wypowiedzi nie jest autentyczna chęć pomocy bliźnim, ale udzielanie im porad niepotrzebnych lub niezrozumiałych. Advice Dog doczekał się niejednej wariacji, w niektórych możemy nawet napotkać postacie znane z kultury popularnej udzielające rad ściśle związanych ze swoimi charakterystycznymi powiedzeniami, czy z charakterem danego bohatera.
do góryZalgo
Według mnie jest to jeden z najbardziej niepokojących memów. Dla bardziej wrażliwych może być wręcz przerażający. Zalgo jest fikcyjna postacią w pewien sposób odnoszącą się do uniwersum stworzonego przez legendarnego pisarza grozy H.P. Lovecrafta. Zalgo jednak nie jest postacią w jakiegokolwiek konkretnego utworu. Nazwa jego powstała ze skrótu od 'algorytm zombie'. Zalgo nie ma żadnego konkretnego wyglądu, jest natomiast uosobieniem chaosu, destrukcji, wynaturzenia. I w takiej też formie reprodukowane są ilustracje oparte na tym memie. Najczęściej obecne na nich postacie giną lub ulegają wynaturzeniom, a kolejne kadry pokrywa coraz bardziej intensywna czerwono - czarna poświata. W tle najczęściej obserwować możemy pozbawione sensu napisy ciągnące się przez większą część kadru, w których dominują złowrogie inkantacje czerpane ze świata Mitów Cthulhu [czyli opowiadań wspomnianego już Lovecrafta] albo niepokojące zdania takie jak 'he waits behind the wall' [on czeka za ścianą] lub 'he comes' [on nadchodzi]. Jednym słowem wyjątkowo niesympatyczny mem w sam raz dla miłośników horroru.
do góryHardkor
Rzecz bardzo nietypowa, bo mem o hardkorze jest pochodzenia polskiego. Polacy nie mają ich na koncie wiele, więc rzecz jest godna uwagi. Źródłem zjawiska jest w tym wypadku filmik amatorski, w którym widzimy wysiłki młodego człowieka, który zamierzył sobie wejść na dach bloku po piorunochronie. W filmie padły dwa kultowe zdania: '[...] urwiesz mi od internetu' - wypowiedziane przez kobietę obserwującą scenę z okna oraz odpowiedź - 'jestem hardkorem'. Hardkor jest dowodem na to, że mem może zrodzić się z zupełnie przypadkowego zdarzenia odnotowanego w Internecie. Ponadto obrazuje jasno, że w tworach inspirowanych w ramach danego mema zmienić się mogą diametralnie środki wyrazu - większość żartów na temat hardkora ma bowiem formę grafik a nie filmów.
do góryPlakaty nadziei
Niezbyt znany w Polsce, ale bardzo ciekawy przykład mema, który zrodził się z obserwacji plakatów z kampanii prezydenckiej Baracka Obamy, na których widoczna była twarz obecnego prezydenta USA, ze wzrokiem zdradzającym troskę i wrażliwość patrzącego ku górze, prawdopodobnie w przyszłość. Na podstawie tegoż plakatu stworzono wiele grafik obrazujących postacie kultury popularnej, wraz z ich kultowymi wypowiedziami lub pasującymi do nich [czasem w absurdalny sposób] adnotacjami. Parafrazuje się też sam oryginalny plakat dodając zjadliwe komentarze.
do góryLolcats i Loldogs
Rodzina jednokadrowych żartów bazujących na zdjęciach zwierząt [najczęściej kotów lub psów, stąd nazwy tegoż mema], z dołożonym komentarzem. Część internautów zarzuca twórcom lolcatów i loldogów, że zdjęcia same w sobie byłyby niemniej zabawne i nie wymagają żadnych podpisów. Niemniej zauważyć należy, że mem obrósł własną terminologią i wewnętrznymi dowcipami powstałymi z wzajemnych odniesień obrazków między sobą. Jako przykład podać można postać ceiling cat i basement cat [kot z sufitu i kot z piwnicy], które uosabiać mają Boga i Szatana w świecie kotów. Często powtarzanym, jednym z najstarszych odniesień jest rzekome wielkie zapotrzebowanie wśród kotów na cheeseburgery. Dla miłośników zwierząt jest to chyba najbardziej godny polecenia mem [tym bardziej że żarty na temat różnych zwierząt mają rys indywidualny i rzeczywiście w jakiś sposób oddają ich istotę]. Jest też jednym z najsympatyczniejszych.
do góryFacepalm
Niemała rodzina obrazkowych i fotograficznych spostrzeżeń na temat czysto ludzkiej reakcji jaką jest okazywanie zażenowania, zmęczenia, czy też załamania poprzez zakrywanie dłonią twarzy. Często żarty powstają przez opisanie zdjęcia lub kadru z filmu komentarzem. Najczęściej jednak spotyka się samą w sobie zabawną scenę przedstawiającą czyjeś zażenowanie. Nierzadko wysoko oceniane są fotografie różnych zwierząt, które ów gest wykonują nieświadomie, za to często bardzo sugestywnie.
do góryMemy filmowe
Niemało napotyka się w Internecie takich memów, które odwołują się bezpośrednio do pewnych cytatów lub motywów z popularnych filmów. Trzeba jednak pamiętać, iż zjawisko to wykracza nieco poza sieciowe kontakty międzyludzkie i wkrada się do codziennych rozmów, czy też do prasy, a nawet - odbija się powracającym echem w samym kinie. Faktem jednak jest, że rodzina żartów opartych na filmach jest bogata. Niektóre odnoszą się do pojedynczych zdań, czy krótkich fragmentów dialogu. Do takich zaliczyć można 'why so serious?' ['Batman - Mroczny Rycerz' - wypowiedź Jokera, oznaczająca 'czemu tak poważnie?'], czy też 'this is Sparta!' ['300' - wykrzyczane przez króla Leonidasa]. Czasami udaje się w ramach jednego mema spleść kilka filmów, czego świetnym przykładem jest parafraza 'why so Sirius', odnosząca się do postaci Siriusa Black'a z Harrego Pottera. Inne memy omawianego typu mogą jednak być bardziej rozbudowane. Ich wspólną cechą jest hermetyczny charakter - dowcipy są zrozumiałe niemal wyłącznie dla osób znających dany motyw czy postać.
do góryDemotywatory
Grupa tak szeroka, iż sporne jest czy można uznać ją za wydzieloną jednostkę systematyczną. Demotywator z grubsza rzecz biorąc zbudowany jest ze zdjęcia lub grafiki, często o znaczeniu hermetycznym, niedostępnym dla ogółu [np. scena z filmu, postać, niezrozumiałe zachowanie człowieka]. Niemal obowiązkowym elementem jest czarne tło oraz umieszczony poniżej obrazka podpis o negatywnych konotacjach [stąd nazwa grupy]. Niejednokrotnie humor de motywatorów jest cięty, a nawet obraźliwy dla jakiejś wyodrębnionej grupy osób. Niemniej jednak tego typu memy są jednymi z najpopularniejszych i układają się w poszczególne rodziny wewnątrz tej większej grupy.
do góryEksperymenty
Wciąż rozwojowa grupa memów, z której każdy ma swoje źródło w jakimś eksperymencie zaprezentowanym w internetowym filmiku. Do najbardziej znanych należy eksplozja wywołana połączeniem dietetycznej coli z dropsem marki Mentos oraz pieczenie popcornu za pomocą kilku dzwoniących telefonów komórkowych [produkujących odpowiednią ilość energii]. W tym wypadku mamy do czynienia z memami specyficznymi które polegają na powtarzaniu eksperymentu w różnych wariantach. Nierzadko próby te mają wydźwięk humorystyczny, ale nie to jest w przypadku eksperymentów najważniejsze.
do góryPrezenterzy teleturniejów
Spektakularne pomyłki czy wypadki prezenterów teleturniejowych - jeśli nie przerodzą się w opisywany wyżej mem FAIL, są publicznie roztrząsane i analizowane, a internauci zajmują się znajdowaniem podobnych lub jeszcze bardziej zabawnych. W tym wypadku istotą mema jest po prostu powszechna znajomość danej wpadki, która prowadzi do namiętnych dyskusji [niejednokrotnie mam wrażenie że specjalnie podgrzewanych]. Często spotyka się przeróżne przeróbki, tudzież powtórki z podkładami muzycznymi. Co ważne - słynne i wysoko oceniane filmiki lub zdjęcia wpadek prezenterów nie mogą być fingowane. Spreparowanie odbiera im w oczach znawców fały efekt. Prawdopodobnie najbardziej znanym tego typu memowym filmikiem jest obraz wymiotującej na antenie prezenterki ze szwedzkiego turnieju telewizyjnego.
do góryReaction videos
Powoli odchodzący w niepamięć [moim zdaniem - na całe szczęście] mem dwupoziomowy. Jego źródłem były popularne w pewnym momencie filmiki, w których widz proszony był o skupienie się [np. miał obserwować jakiś element na ekranie], czasem też zwiększenie głośności. W pewnym zaskakującym momencie z głośników dobywał się rozdzierający krzyk, a przed nami ukazywała się makabryczna scena z jakiegoś horroru. Filmiki tego rodzaju straszyły bardzo skutecznie. Na tyle, że doszło do powstania drugiego poziomu, który właśnie ogólnie zwany jest reaction videos - czyli filmiki na temat reakcji. Przedstawiały one sposób w jaki ludzie oglądający przerażające obrazki i zaskakiwani dostawali nagłego ataku strachu. Ta wyjątkowo niesympatyczna rozrywka zyskała jednak wielu zwolenników.
do góryAlternatywne teksty utworów
Bardzo ciekawa zabawa uprawiana na serwisach oferujących możliwość dodawania własnych filmików. Polega ona na podkładaniu do teledysku napisów przedstawiających nie rzeczywisty tekst utworu, ale to co mniej więcej słychać z głośników w danym języku. Oczywiście najpopularniejsze i najbardziej zabawne filmiki, które zyskały światową sławę ujmują piosenki śpiewane w językach inny niż angielski, ale z literalnym fonetycznym sensem przedstawionym po angielsku. Jako przykład można podać bardzo bogatą rodzinę teledysków do muzyki indyjskiej [a szczególnie do filmów z rodziny Bollywood]. Bardzo popularne stały się przeróbki dotyczące utworów ekstremalnych typów muzyki. W te dziedzinie pewne sukcesy mają też Polacy.
do góryEngrish
Przezabawny w mojej ocenie mem, który polega na pozbawionej jakiegokolwiek komentarza prezentacji wyjątkowo spektakularnych lapsusów językowych dotyczących wypowiedzi w języku angielskim. Zdecydowanie najwięcej tego typu zdjęć wykonano w Azji, stąd nazwa gatunku naśladująca charakterystyczny japoński akcent [bez wymowy głoski 'l']. Najwyżej oceniane są takie błędy, które nadają wypowiedziom inny sens, możliwie najbardziej absurdalny.
do góryPowyżej zaprezentowane przykłady to jedynie ułamek wielkiego i wciąż narastającego zjawiska, które stało się w ostatnich latach nieodłączną częścią społeczności Internetu. Nasza selekcja ma charakter przekrojowy i nie zawiera ani najbardziej reprezentatywnych ani wszystkich najbardziej popularnych memów. Całkowicie świadomie pominęliśmy tutaj kilka co bardziej wulgarnych lub wyjątkowo niesympatycznych. Tak czy owak jednak zauważyć należy, iż poszukiwanie memów potrafi wciągnąć i serdecznie ubawić. I jest to chyba najlepszy dowód na siłę tego zjawiska.
Aurot: PeeGee
Bibliografia:
Obrazki zaczerpnięte z:
http://assets.knowyourmeme.com/
http://popartpete.files.wordpress.com/