Świ?y Mikołaj
Boże Narodzenie jak sama nazwa wskazuje to dzie?w kt?ym narodzi?si?Jezus. Dzie?ten świ?imy w celu upami?nienia tego szczeg?nego dla Chrześcijan dnia. Jednak poza religijnym aspektem z 25 grudnia wiąże si?wiele innych tradycji. W zeszłym roku na łamach Epicentrum Kałuży opisaliśmy kilka charakterystycznych symboli tego świ?a. Tym razem zajmiemy si?t?obecnie komercyjn?części?czyli prezentami i tym kim w zasadzie jest świ?y Mikołaj.
W zasadzie świ?y Mikołaj powinien odwiedza?nas 6 grudnia. Data ta została wyznaczona jego śmierci?i na jego podobie?two powinniśmy tego dnia obdarowywa?si?prezentami. Legenda głosi, i?? Mikołaj w IV wieku by?biskupem Miry w Azji Mniejszej. Przyodziany w tradycyjne szaty, pastora? worek z prezentami i p?zek r?g odwiedza?on biedne rodziny. Grzecznym dzieciom wr?za?słodycze, a tym niegrzecznym r?gi na przestrog? Mało kto chyba wie, że świ?y Mikołaj jest patronem r?nie?kupc?, więźni? i żeglarzy. Pochodzi?on z bogatej rodziny, lecz po śmierci rodzic? wstąpi?do klasztoru. Dużo w?rowa?po Palestynie na wz? Jezusa. Podczas jednej z swoich podróży ucisza?r?nie?fale stąd powiązanie z żeglarzami. Dzi?i jego oddaniu dla ludzi zyska?uznanie i przychylność.
Relikwia świ?ego przeniesiono z Miry do Bari we Włoszech 9 maja 1087 roku. W ten spos? Mikołaj dosłownie i w przenośni zawita?do Europy. Ciekawostk?jest fakt, że dzi?i temu istnieje co?takiego jak Mikołaj wiosenny, gdy?celebruje si?r?nie?świ?o Mikołaja w maju ale r?nie?6 grudnia na wspomnienie jego śmierci.
Obecnie wizerunek świ?ego uleg?diametralnej zmianie i z legend pozosta?jedynie wiek i broda Mikołaja. Czerwony str? i zabawny wygląd nasz bohater zawdzi?za koncernowi Coca-cola. W 1930 roku ameryka?ki artysta Fred Mizen stworzy?Mikołaja, kt?ego znamy z reklam i marketingu, jednak źr?ła podaj? i?taki wizerunek pojawi?si?ju?w latach 20, lecz w?czas nie by?popularny i nie trafi?do reklam napoju. Dzi?zamiast świ?ego mamy Santa Claus wiozącego saniami ciągni?ymi przez renifery, wielki w? prezent?. Lecąc po nieboskłonie, wołając głośno 'ho ho ho', opuszcza Laponi?by dotrze?do wszystkich dzieci.
Mikołaj nie od zawsze 'mieszka? w Polskiej tradycji. Dokładnie nie wiadomo kiedy 'dotar? on do naszego kraju ale odnaleziono kazanie z XIV wieku w Kazaniach świ?okrzyskich, gdzie mowa jest o dniu świ?ego Mikołaja. Rozdawanie prezent?, wraz z tradycj?ubierania choinki, dotarły do nas z Niemiec w XIX wieku, jednak dzi?wizerunek świ?ego w Polsce przypomina tego z reklamy i paczki czekoladek.
Generalnie w Europie Mikołaj zjawia si?6 grudnia a 24 w kulturze anglosaskiej, lecz obie te tradycje powoli zaczynaj?si?miksowa? Tak wi? w różnych zakątkach świata wszystkie grzeczne dzieci układaj?swoje buciku lub skarpetki tu?przy kominku. Czasami świ?y wsuwa po cichutku upominki pod poduszk? Legendarny Mikołaj, usłyszawszy i?ojciec chcia?sprzeda?swoje trzy c?ki do domu publicznego, z powodu braku środk? do życia, za pomoc?komina wrzuci?do damskich trzewiczk? trzy woreczki złotych monet. W ten spos? uratowa?rodzin?przed tragedi?
Jednak nie zawsze świ?y Mikołaj właśnie tak si?nazywa i tak wygląda. Różnorodne kultury zaszczyt rozdawania grudniowych prezent? przypisuje innym postaciom. W Polsce a konkretnie w Wielkopolsce oraz na Kaszubach rol?świ?ego przejął Gwiazdor, w Galicji jest to natomiast Aniołek. G?ny Śląsk cieszy si?na myśl o prezentach od Dzieciątka. U naszych sąsiad? Rosjan prezenty rozdaje Dziadek Mr? w towarzystwie Śnieżynki i r?nie?tam jest on patronem skrzywdzonych i uciśnionych. Posta?została zainspirowana bajkowym Moroz Krasnyj Nos. Natomiast w tradycji bizantyjskiej Mikołaj 'zamieni?si? ze świ?ym Bazylim, odwiedzającym dzieci 1 stycznia. Na Słowacji tradycja Mikołaja wygląda podobnie - 6 grudnia wyczyszczone buciki dzieci ustawiaj?na parapecie swych okien. Niekiedy świ?y pojawia si?w asyście diabła i anioła, gdy?to właśnie Mikołaj mia?wyp?za?z domu śmier?- demona z kos?w r?u.
Przed komercyjnym wizerunkiem świ?ego dzielnie broni si?Holandia, jak przeczytałam w pewnym źr?le. W Amsterdamie Mikołaj przybywa ju?15 listopada. Ubrany jest on w tradycyjny str? biskupa. Związane s?z tym wielkie uroczystości obejmujące całe miasto. Od tego dani a?do 5 grudnia dzieci codziennie wystawiaj?swoje buciki na okno aby kolejnego dnia odnaleźć w nich słodycze. Jednak pod wpływem kultury Ameryka?kiej r?nie?w Holandii prezenty otrzymywane s?r?nie?25 grudnia, ale nie roznosi ich Mikołaj tylko Kerst-manna, czyli co?w rodzaju Bożonarodzeniowego dziadka, kt?y przypomina Santa Clausa mieszkającego w Laponii.
Dzi?świ?a obchodz?r?nie?kultury nie Chrześcija?kie. Tam r?nie?pojawia si?czerwony Mikołaj z prezentami. Jego aureola i wydźwi? religijny zupełnie tam wygasa. Świ?a staj?si?dobr?okazj?do obdarowania bliskich i sp?zenia czasu z rodzin? Dzi?i temu Mikołaj otrzyma?wiele różnych imion i tak w Anglii to Father Christmas, Santa Claus w USA, Babbo Natale we Włoszech i Heilige Nicolaus w Niemczech. W Austrii natomiast Mikołaj pojawia si?wraz z dwoma diabłami Krampusami, kt?e maj?straszy?niegrzeczne dzieci. Nawet w Japonii obchodzone jest Boże Narodzenie, gdzie obowiązująca religi?s?głównie różne odmiany buddyzmu.
W zasadzie obecnie wszystkie tradycje totalnie si?wymieszały. Niemal na każdym kroku wita nas ubrany na czerwono, pulchny staruszek, cz?to w towarzystwie Śnieżynki. Wr?za on prezenty i 6 grudnia i 24 zaraz po wigilijnej kolacji. Podczas oczekiwania na narodziny Chrystusa objadamy si?czekoladkami ukrytymi w adwentowych kalendarzach, kt?ych obrazki z Chrześcija?twem maj?mało wsp?nego. Pod choink?znajdujemy wspaniałe prezenty. Przez komercjalizacj?Mikołaja mało kt?e dziecko uwierzy w istnienie świ?ego a nawet jeśli to jak on b?zie wygląda? Zapominamy, że Mikołaj nie tylko przynosi zabawki ale r?nie?można prosi?go o wstawiennictwo, pomoc i wsparcie - w ko?u jest patronem biednych i uciśnionych. Z jednej strony świ?a Bożego Narodzenia bez Mikołaja byłyby o wiele smutniejsze ale z drugiej za?strony w przypadku Chrześcijan, a przynajmniej niekt?ych, sprawy chyba si?troch?zagalopowały i uległy komercji. Wniosek jest jednak jeden - Mikołaj jest wzorem godnym do naśladowania odnośnie dawania prezent?, czynienia dobra i bycia bezinteresownym altruist? A tak samo jak każda tradycja znajdzie swoich zwolennik? jak i przeciwnik?.
Aurot: Dagona
Bibliografia:
http://www.madzik.pl/mikolaj/swiety_mikolaj.htm
http://acn.waw.pl/boklazec/religia/mikolaj.html
http://www.klamerka.pl/strona-9.html
komentarze