Kultura

Tytuł: Ciężkie gatunki rocka

 

 

Tekst niniejszy jest moim własnym, subiektywnym spojrzeniem na rozwój pewnej gałęzi muzyki rockowej. Nie stosuję żadnej wyraźnej cezury czasowej ani gatunkowej. Opisuję pewne zjawisko podziału gatunkowego oraz istotne różnice między gatunkami. Moim zdaniem [i tą tezę zamierzam udowodnić] cechy istotne gatunku determinują ogólny klimat panujący wokół niego: teksty utworów, ideologię, a nawet sposób bycia miłośników. Z drugiej strony do czynienia mamy z tendencją przeciwną, występującą jednocześnie - to dana grupa tworzy określoną muzykę i uzasadnia swoje idee za jej pomocą. Nie wiemy, czy pierwsze jest zatem jajko czy kura.

Muzyka rockowa była stylem w pełni ukształtowanym w latach '60 i stopniowo zmieniała się. Wśród nurtów buntowniczych - bo niemal zawsze muzykom rockowym towarzyszyła jakaś idea - wyłaniały się stopniowo te, które za cel stawiały sobie przeciwstawienie się melodii i porządkowi kompozycyjnemu. Wtedy też powstało kluczowe dla naszego wywodu pojęcie ciężaru muzyki. Trudno wskazać protoplastów ciężkich gatunków - hard rocka oraz później: metalu. Starał się będę opisywać jednak poszczególne gatunki przy zachowaniu przynajmniej pozorów chronologii. Z pewnością też nie ujmę wszystkich jak dotąd wymyślonych. Z prostej przyczyny - kreatywność artystów i odbiorców jest niezmierzona. Zespoły i wykonawcy wymienieni jako przedstawiciele gatunków też figurują tam z pewnym marginesem błędu. Muzyki nie można nigdy zaszufladkować. Z resztą twórczość w biegu lat i zbieranych doświadczeń też ewoluuje. Zespoły podane należy traktować jedynie jako pewną uproszczoną prezentację - może niektórych czytelników zainteresuje zbadanie jak dany styl brzmi w praktyce.

Polemika na poniższą powierzchowną analizę jest nie tyle dopuszczalna co wręcz wskazana - spojrzenie na wymienione gatunki jest bowiem wysoce subiektywne. Zapraszamy więc do prezentacji swojego zdania w komentarzach, a nawet do nadsyłania nam polemicznych artykułów.

- hard rock - najmłodszy i będący punktem wyjścia dla większości cięższych gatunków rocka. Wyodrębniał się z muzyki rockowej długo i nieostro, gdyż bazował na jej najważniejszych założeniach. Hard rock odszedł jednak od standardów i stał się muzyką dużo bardziej energiczną, szybszą i cięższą. Obecnie ciężar hard rocka ocenić można jako co najwyżej umiarkowany, ale w latach '70 był bez precedensu. Protoplaści gatunku nie grali muzyki hard rockowej permanentnie, ale posiadali w repertuarze pojedyncze kompozycje w tym stylu. Tym bardziej, że styl niezbyt mocno odbiega od uprawianego wtedy powszechnie rocka symfonicznego oraz glam rocka. W ten właśnie sposób - poprzez subtelne zintensyfikowanie melodii i ciężaru, hard rock tworzyły zespoły Led Zeppelin, czy Yes. Styl wykrystalizował się jednak dość szybko i okazało się, że główne elementy charakterystyczne, czyli proste, ciężkie [przy zachowaniu melodii] riffy i śpiew przechodzący w krzyk dają wielkie perspektywy rozwoju. Na tyle, że z hard rocka wyłaniały się niemal od razu style heavy metal, rock progresywny, czy punk rock. Klasycznie rozumiany hard rock jest jednak przede wszystkim muzyką surową, ale precyzyjnie graną, w której kawałki w tempach wolnych zdarzają się jedynie sporadycznie. Tematyka utworów hard rockowych była odważna i nowatorska - obracała się wokół spraw niebanalnych, często z posmakiem grozy. Był to wstęp do stopniowej brutalizacji muzyki rockowej. Przedstawiciele klasycznego gatunku hard rock oraz ich następcy grający do dziś okazali się jednak względnie konserwatywni, dlatego też styl nie zaniknął i wciąż jest rozpoznawalny. Część wykonawców jednak ma swój indywidualny rys i odwołuje się do innych podgatunków rocka, a nawet do bluesa. Ocena, czy zespół jest hard rockowy powinna jednak rozbijać się przede wszystkim o porównanie z klasycznym rockiem.

Wykonawcy: AC/DC, Deep Purple, Black Sabbath, Ritchie Blackmoore, Kiss

- heavy metal - krok dalej, dla którego punktem wyjścia był hard rock. Nie sposób dziś ustalić skąd nazwa pochodzi, wskazuje się kilka źródeł, pochodzących jeszcze z lat '70. Dlatego też ważne jest by odróżniać wąsko pojęty gatunek heavy metal od ujęcia szerszego, którym nieraz określa się całokształt ciężkiej muzyki rockowej. My odnosimy się oczywiście po pojęcia wąskiego. Heavy metal wyłonił się z hard rocka na płaszczyźnie techniki wykonania - zamiast dotychczas dominujących skal durowych, stosowano molowe. Dlatego też nawet dla laika różnica w melodyce jest odczuwalna. Tak jak każdy gatunek który istnieje w dłuższym przedziale czasu, heavy metal ewoluował. Początkowo był uprawiany przez wykonawców znanych dokonań w dziedzinie hard rocka jako jednego z protoplastów wymienia się między innymi Black Sabbath. Łagodny dryf rozwojowy gatunku zmienił się we wzburzoną falę za sprawą zjawiska zwanego Nową Falą Brytyjskiego Heavy Metalu [który niektórzy uważają za osobny gatunek]. Tempa utworów zdecydowanie przyspieszyły. Powstała wtedy też charakterystyczna stylistyka oparta na operowaniu dźwiękami wysokimi przez wokalistów i gitarzystów. Coraz częściej też utwory pisane były w nietypowym rytmie 'galopady'. Wtedy też tekstowo zaczęto nawiązywać do legend i podań ludowych, a także do historii wojennych i czynów rycerskich. Powstał specyficzny klimat, do dziś zauważalny wśród miłośników heavy metalu - upodobaniu do zabawy i trunków [z czym zawsze kojarzyła się powszechnie muzyka rockowa] towarzyszy niejednokrotnie dobra znajomość kultury, literatury i historii, która inspiruje wykonawców i pozwala słuchaczom odbierać przekaz zawarty w utworach. Nowoczesny heavy metal zrodził kilka podgatunków i gatunków pobocznych, z których wypada wymienić choćby power metal. Dzisiejsi wykonawcy coraz częściej sięgają do inspiracji ciężarem i czystością nowoczesnego death metalu, dlatego utwory niektórych zespołów charakteryzuje zaskakujący ciężar, przy zachowaniu innych elementów charakterystycznych.

Wykonawcy: Iron Maiden, Helloween, Iced Earth, Manowar, Bruce Dickinson, Grzegorz Kupczyk

- punk rock - gatunek ten ma swoją własną historię i opisanie go w całości jest niezwykle trudne. Wypada jedynie wspomnieć, że narodził się z kontestacji muzyki popularnej lat '60 i '70, ale poszedł w innym kierunku niż hard rock i heavy metal. Ideą przyświecającą wykonawcom i miłośnikom punk rocka był zawsze anarchizm i zamiłowanie do nieładu. Czasem również sięgano do ideologii lewicowej. Wyrażało to zarówno wykonanie jak i oprawa utworów: punk rock do dziś jest muzyką maksymalnie prostą, graną przeważnie nieskomplikowanymi gitarowymi akordami. Muzyka ta bazuje na energii i szczerości przekazu oraz na nieraz pozowanym niechlujstwie wykonania. Teksty to najczęściej dość agresywne, emocjonalne apele. U Korzeni punk rocka miały one najczęściej wydźwięk polityczny. Obecnie coraz częściej spotyka się wykonawców odnoszących się do problemów emocjonalnych i rozterek wewnętrznych. Nowoczesny punk rock ewoluuje w dość kuriozalnym kierunku, czemu wyraz dało powstanie podgatunku kalifornijskiego punk rocka. Znajduje się bowiem w polu zainteresowania bogatej młodzieży, odrzuca przekaz polityczny, a staje się muzyką typowo rozrywkową. Nie jest to oczywiście wyznacznik rozwoju całego stylu. W Polsce obserwuje się również tendencje komercyjne, a w technice wykonania - coraz więcej nawiązań do stylistyki ska. Nurty klasycznego punk rocka i nowoczesnego - popularnego, rozeszły się niemal zupełnie.

Wykonawcy: Sex Pistols, UK Subs, Toten Hosen [klasyczny punk rock], Offspring, Blink 182, Analogs, Farben Lehre [nowoczesny punk rock]

- rock progresywny i metal progresywny - pod tym wysoce nieprecyzyjnym pojęciem kryje się gatunek ciężkiego rocka, który tak naprawdę nie ma swoich korzeni w stylu hard rock, a bardziej w klasycznych odmianach muzyki rockowej. Charakteryzuje go przede wszystkim zamiłowanie do wirtuozerii oraz wielość eksperymentów kompozytorskich. Utwory w stylu rocka i metalu progresywnego są najczęściej wysoce skomplikowane i długie, pełne solówek i pasaży. Co więcej - najczęściej bardzo trudne technicznie. Wiele zespołów umiejętnie wplata klawisze strukturę utworów, korzystając albo z klasycznych, rockowych brzmień [np. hammondy] albo z przestrzennych, nowoczesnych, pokroju muzyki elektronicznej. Rock progresywny aspiruje do miana muzyki jednocześnie emocjonalnej i inteligentnej. Nie jest pisany na potrzeby szerokiej publiczności, niezwykle rzadko nadaje się na imprezy taneczne i rozrywkowe. Rock i metal progresywny nie stworzyły żadnej szczególnie wyodrębnionej subkultury, jako że poza wykonaniem i aranżacjami, za muzyką tą nie stoi jakiekolwiek zwarte i jednoznaczne uzasadnienie ideologiczne. Teksty charakteryzuje najczęściej głęboki psychologizm, choć są wyjątki. Oba gatunki są tak mocno ze sobą zrośnięte, że nie sposób wskazać istotnej różnicy. Zespoły prog rockowe coraz częściej stosują motorykę typowo metalową, a prog metalowcy - rockowe melodie i tempa. Oba gatunki prawdopodobnie będą wykorzystywane w przyszłości, jako że możliwe kombinacje i pomysły wydają się niewyczerpane.

Wykonawcy: Rush, King Crimson, Marillion, Dream Theater, Riverside, Osada Vida, Opeth

- hard core - podczas gdy inne gatunki rozwijały melodykę i komplikowały aranżację, starając się wyróżnić i wyodrębnić, pewna część wykonawców zaczęła wyznawać swego rodzaju kult prostoty. Pojawiły się też pierwsze oznaki łączenia muzyki rap z rockową - i to 10 lat przed szokiem jaki wywołały gościnne występy raperów na płytach nu metalowych. Wtedy, w latach '80 narodził się właśnie styl hard core. Utwory obliczane były na maksymalną prostotę i czytelność przekazu, który zawarty był w skandowanym lub rapowanym tekście. Riffy najczęściej podkreślać miały rytm, lub nadawać nieskomplikowaną melodię, czyniąc to jednocześnie możliwie najciężej. Struktura utworów miała być zdecydowanie uproszczona, z rozbudowanymi zwrotkami. Hard core był muzyką ulicy, okraszoną egzystencjonalistycznym wizerunkiem wykonawców. Obecnie styl z wolna zamiera, ale jest kontynuowany w ramach stylu post hard core, który zawiera w sobie wszystkie charakterystyczne elementy pierwowzoru.

Wykonawcy: E Town Concrete, Power House, Biohazard, Cold As Life, Hatebreed

- grunge - w prostej linii stanowi odgałęzienie hard rocka. Grunge jest jednak muzyką zdecydowanie prostszą aranżacyjnie i mniej melodyjną. Wykorzystywane jest najbardziej klasyczne instrumentarium rockowe. Absolutnie koniecznym elementem jest łagodny, charakterystyczny przester gitar. W utworach jednak znajduje się wiele motywów granych bez efektu bądź na akustyczną modłę. Nazwa stylu przede wszystkim kryje jednak podbudowę ideologiczną, a muzyka wydaje się być jedynie jej odbiciem. Zespoły charakterystyczne dla stylu grunge można by bowiem z powodzeniem klasyfikować jako hard rockowe. Grunge w tym sensie jest pokrewne punk rockowi, ale ma zupełnie inne korzenie. W skrócie można opisać je jako wywodzące się z połączenia kultury rock n' roll i hippisowskiej. Przekaz piosenek niejednokrotnie odwołuje się do pokoju, sprawiedliwości oraz poszanowania dla środowiska naturalnego. Najczęściej jednak zahacza o tematy społeczne i kulturowe, a także o psychologię. Jest to styl zdecydowany, ale nie brutalny i taki też wizerunek wiąże się z wykonawcami i odbiorcami tejże muzyki. Grunge uznać należy dziś za styl w regresie, nie rozwijany, choć pewni typowi dla niego przedstawiciele wciąż są aktywni twórczo.

Wykonawcy: Nirvana, Pearl Jam, Alice In Chains, Silverchair

- trash metal - coraz rzadziej dziś grany, ale wciąż żywy gatunek, który kształtował się równolegle z heavy metalem i wyrósł podobnie jak on z hard rocka. Trash metal to przede wszystkim więcej ciężaru i motoryki. Gatunek nie miał jednak nigdy aspiracji by stać się najbardziej ekstremalnym. Wciąż obliczony był na budowanie klimatu utworów, dlatego też nie odrzucał klasycznych, hard rockowych technik. W utworach typowych dla gatunku znajdziemy wymieszane i spojone w całość ciężkie riffy, akustyczne pasaże, wielominutowe wstępy i solówki. Wykonawcy trash metalowi jako pierwsi zaczęli wykorzystywać podwójną stopę perkusyjną w sposób, który jest do dziś powszechny w najbardziej ekstremalnych gatunkach rocka. Czasem pobrzmiewają w nim echa bluesa, czasem zaś heavy metalowa ostrość. Przez to styl jest niezmiernie trudny do zdefiniowania. Na pewno można wyznaczyć jego początki - datowane na połowę lat '80. W tym czasie zadziwiał on prostotą aranżacji i tematyką tekstów, które oscylowały wokół tematów smutnych, lub negatywnych. Odrzucano jednak poetyczną obudowę i skupiano się na prostym, dobitnym przekazie lub opowiedzeniu konkretnej historii. Gdy muzyka rockowa zaczęła rodzić więcej wysoko wyspecjalizowanych gatunków, trash metal przyjął rolę dokładnie przeciwną do dotychczasowej. Zamiast awangardy stał się ostoją muzycznego konserwatyzmu. Tak też postrzegany jest do dziś i na tej bazie funkcjonują wykonawcy, odcinający się od prostoty stylu nu metal oraz od postępującego wzrostu agresji death metalu.

Wykonawcy: Slayer, Metallica, Overkill, Anthrax, Kreator, TSA, Testament, Sepultura, Annihilator

- death metal - powstanie gatunku wiąże się z działalnością zespołu Death, który dał nazwę całemu, przebogatemu kierunkowi. Death metal końca lat '80 i początku '90 odróżniać trzeba od dzisiejszego, nowoczesnego oblicza tej muzyki. W pierwotnych założeniach miał być to gatunek ekstremalny pod każdym względem - przy zachowaniu instrumentarium rockowego powstać miała muzyka możliwie najcięższa i najbrutalniejsza, a przy tym rozsiewająca atmosferę grozy i niespotykanego podniosłego niepokoju. Wokaliści niemal całkowicie zrezygnowali ze śpiewu na rzecz techniki zwanej growlingiem [niskie, chrapliwe pomruki za pomocą których uzyskiwano złowrogą ekspresję] albo uciekając się do krzykliwej lub skrzekliwej maniery. Pierwsze zespoły z gatunku nie mogły jednak uwolnić się od swoich heavymetalowych korzeni, dlatego też zarówno wizualnie jak i pod względem wykonania widać szereg podobieństw: nadal obecne były melodie i solówki na heavymetalową modłę. Ponadto stworzono swoisty image oparty na skórach, ćwiekach i burzy długich włosów. Inspiracją była tematyka negatywna wszelkiej maści - śmierć, zniszczenie, wojna. Nie stroniono od otwartej fascynacji krwawymi religiami i ich mitami oraz satanizmem. Pod względem wykonania stawiano na szybkość riffów oraz na szybkie, techniczne beaty i przejścia. Początkowy pęd do ciężaru zastępowano stopniowo pędem do prędkości. Po newmetalowej rewolucji lat '90 death metal również się zmienił. Zespoły zaczęły kłaść nacisk na szybkość i sprawność wykonania. Techniki wokalne stale udoskonalano. W niektórych przypadkach zauważyć można współistnienie i wzajemne uzupełnianie skrzeku i growlingu, które wypełniają przestrzeń zwrotek i refrenów. Część zespołów wykazała coraz dalej idącą brutalizację i pod względem muzycznym i tekstowym. Z kolei inne zdecydowały się na swojego rodzaju komercjalizację i rozwój w kierunku czystości brzmienia i równowagi kompozycji. W ostatnim czasie efekty tego podziału stają się coraz bardziej widoczne. Doszło do wyłonienia wielu podgatunków death metalu, których nie sposób wypisywać osobno. Wypada wspomnieć o melodyjnym death metalu, który łączy szybkość i ciężar instrumentalny z melodią refrenów i pojawiającymi się czasem czystymi zaśpiewami. Z kolei techniczny death metal to gatunek oparty przede wszystkim na kunszcie technicznym, prawie zupełnie odrzucający wymóg spójności utworów. Death metal jest gatunkiem wciąż rozwijającym się, ale u wykonawców coraz częściej obserwuje się eksperymenty formalne, toteż coraz bardziej zanika jego czystość i specyfika. Do tego stopnia, że wykształciła się ideowa antyteza death metalu, która zachowuje wszystkie jego cechy poza warstwą tekstową, którą kierunkuje ku religii chrześcijańskiej. Kierunek ten nazywany jest chrześcijańskim death metalem.

Wykonawcy: Venom, Slayer, Death, Sodom [okres wczesny], Vader, Morbid Angel, Hate Eternal, Dies Irae, Behemoth, Grave, Dying Fetus, Hate [death metal nowoczesny], Necrophagist, Decapitated [death metal techniczny], Trivium, Arch Enemy [melodyjny death metal], Crimson Thorn, Skymetal [death metal chrześcijański]

- black metal - inne oblicze ekstremy muzycznej i stylistycznej. O ile death metal poszedł w stronę ciężaru, o tyle black metal gloryfikuje surowość brzmienia i ostrość. Stylistyka black metalowa jest bardzo jednorodna - utwory są najczęściej szybkie, oparte na tremollowych riffach, z okazjonalnymi załamaniami rytmu. Perkusja najczęściej bardzo szybka ma ten rytm napędzać. Stosowanym powszechnie instrumentem są klawisze, a dobierane efekty oparte są o brzmienia chóralne, często też instrumentów orkiestrowych. Wokaliści niemal zawsze operują w skrzekliwych, wysokich rejestrach i rzadko zdarzają się wyjątki od tej reguły. Muzyka podporządkowana jest ideologii niemal bez reszty. Co do charakteru tej ideologii dochodziło jednak i dochodzi nadal do sporów: czy black metal powinien czerpać z satanizmu, czy z inspiracji pogańskimi kultami. Jeśli wierzyć ustaleniom niektórych postępowań karnych - spory o tą kwestię bywają krwawe. Black metal wydał bowiem na świat dwie grupy miłośników - wyważoną i stonowaną oraz brutalną i gwałtowną. Ta druga jest w zdecydowanej mniejszości. Wykonawcy black metalowi doprowadzili też do powstania bardzo specyficznego image, którego elementami obowiązkowymi są stroje skórzane z ćwiekami, prezentowanie się na scenie i w klipach z bronią białą i machinami tortur. Nieodłączny jest też czarno - biały makijaż pokrywający całą twarz na wzór [nie mającego z black metalem nic wspólnego] zespołu Kiss. Klipy w muzyce rockowej zwykle nie są wyznacznikiem gatunku. Tutaj jednak w sposób ewidentny dostrzec można tendencję do możliwie najniższych kosztów i do prezentowania się w plenerach zimowych i leśnych. Black metal ma też przedstawicieli mniej zachowawczych, którzy czerpią z innych stylów muzycznych. Stąd też mówi się o podgatunku tru black metal - który jest tym najbardziej typowym dla konwencji i konserwatywnym.

Wykonawcy: Immortal, Emperor, Cradle of Filth, Vesania, Gorgoroth, Burzum, Dimmu Borgir

- gothic - powstanie gatunku gothic prawdopodobnie przypisać można rozwijaniu inspiracji heavy metalowych w bardziej melodyjnej oprawie. Styl wydaje się jakby ułagodzonym obliczem heavy metalu. Podobne są zdecydowanie inspiracje tematyczne - często sięga się do baśni i legend. Podobnie pisane są również linie gitar rytmicznych i solowych. Utwory miewają często tempa średnie i szybkie. Charakterystycznymi elementami gothic są jednak: podniosły klimat, delikatne kobiece, śpiewane wokale [są wyjątki, ale nieliczne] oraz wszechstronne wykorzystanie klawiszy naśladujących najczęściej instrumenty ludowe lub orkiestrowe. Osoby wokalistek są swoją drogą chyba najbardziej rozpoznawalnym rysem wizualnym. Powstała nawet specyficzna moda - wokalistki są najczęściej drobnymi kobietami o wysokich, z operową manierą głosach. Niemal wszystkie na gotyckiej scenie muzycznej są czarnowłose. Wbrew nazwie gatunek nie czerpie z muzyki Średniowiecza, a jedynie w sposób luźny i pośredni nawiązuje klimatem do epoki. Omawiając gothic warto wspomnieć o gatunku gothic rock, który tylko z nazwy jest podobny, a który wyłonił się technicznie z punk rocka. Gothic rock więcej wspólnego ma jednak z hard rockiem z racji podobnych rozwiązań aranżacyjnych. Wokalnie w gatunku gothic rock dominują mężczyźni śpiewający w niskich rejestrach. Klimat i tematyka też jest całkowicie odmienna od wspomnianego wyżej gothic, a nawiązująca do inspiracji hard rockowych.

Wykonawcy gothic: Within Temptation, Nightwish, Moonlight, Tower, Lacuna Coil

Wykonawcy gothic rock: Type O Negative, 69 Eyes

- doom metal - stosunkowo wcześnie wyłoniony, ale opisuję go w tym miejscu ze względu na pokrewieństwo do gothic. Obecnie jest ono niemal niezauważalne, ale u początków obu stylów polegało na inspiracjach technicznych. Doom metal jest jednym z niewielu gatunków muzyki rockowej w którym cechą programowa jest powolne tempo utworów. Wykonawcy stawiają sobie za cel wygenerowanie psychodelicznego i zarazem podniosłego klimatu stosując bardzo gęste przestery gitar oraz wokalu oraz różne nietypowe techniki wokalne. Wczesny doom metal nie był odróżnialny od hard rocka, ale cecha powolności i ciężaru nabierała z biegiem lat wyrazistości. Doom dał z resztą początek osobnemu gatunkowi, który elementy te jeszcze bardziej, w ekstremalny sposób uwypukla - chodzi tu o gatunek sludge.

Wykonawcy: Saint Vitus, Pentagram, Candlemass

- nu metal - pojawienie się gatunku w latach '90 wywołało absolutny szok i natychmiastową wrogość miłośników klasycznie rozumianego ciężkiego rocka i metalu. Wykonawcą który był prekursorem zdecydowanie okrzyknąć można zespół KoRn. Nu metal całkowicie porzucił nurty rozwojowe muzyki rockowej i poszedł w kierunku połączenia prostoty i ciężaru. Zdecydowanie wzmocniono sekcję rytmiczną, a gitary podporządkowano ściśle wybijanemu rytmowi. Jednorodność nisko granych riffów łamano często kontrastami wysokich, wzbogaconych efektami dźwięków. U większości wykonawców nie stosuje się w utworach solówek. Idąc za protoplastami częstym stało się wykorzystywanie nisko strojonych gitar o większej liczbie strun, niż zakładał standard [6 strun gitary zwiększono do 7, a 4 - strunowy bas zamieniano na 5 - strunowy]. Z tych elementów powstał gatunek energetyczny, choć odstający znacznie kunsztem kompozytorskim - utwory bowiem zbudowane są na zasadzie prostego schematu zwrotkowo - refrenowego. Rewolucja nastąpiła również w warstwie tekstowej. Tematem przewodnim większości utworów są bowiem problemy wewnętrzne, duchowe. Teksty najczęściej pisane są w sposób szczery, naiwny, niejednokrotnie nie stroniąc od wulgaryzmów. Pewne zauważalne wpływy pochodziły od wykonawców muzyki rap i hip hop, z którymi nu metalowcy chętnie współpracowali. Gatunek wywołał krótkotrwałe, ale wciąż brzemienne w skutki zjawisko połączenia muzyki niszowej z popularną: te same utwory były jednocześnie hymnami kontestacji i przyczyniały się do zdobywania przez wykonawców prestiżowych nagród. Po roku 2000 obserwuje się stopniowe zanikanie gatunku, który okazał się niezwykle płodny, ale pozbawiony możliwości twórczego rozwoju. Prekursorzy, którzy go stworzyli uciekają obecnie w inne obszary stylistyczne. Co warte odnotowania - nu metal wydał na świat specyficzną grupę fanów, niejako zakamuflowaną pod skórą ogółu miłośników ciężkiego rocka. Grupa ta upodabniając się do wykonawców często akcentowała wygląd zewnętrzny noszeniem dredów [warkoczyków w formie splątanych kołtunów - zapożyczonych z kultury reggae] oraz kolczykowaniem. Grupa ta odrzucała jakiekolwiek fascynacje satanizmem, koncentrując się na inspiracjach pochodzących ze świata psychologii. Gwoli ścisłości dodać należy, że wykonawcy z gatunku nu metal dzielą się na czystych reprezentantów gatunku oraz takich, którzy korzystając z pewnych elementów stylu odnieśli sukces na jego fali, nie będąc jego częścią.

Wykonawcy: KoRn, Drowning Pool, Adema, Ill Nino, Disturbed, Limp Bizkit [przedstawiciele gatunku], Soulfly, Slipknot, Stabbing Westward, System Of A Down, P.O.D., Static X, Mudvayne [wykonawcy bazujący na stylu w pewnym zakresie]

- industrial i industrial metal - początkowo muzyka industrialna niewiele wspólnego miała z klasycznie rozumianym rockiem. Wręcz przeciwnie - artyści stronili od wykorzystywania tradycyjnego instrumentarium, łamali kompozycje zwrotkowo - refrenowe. Inaczej też budowane były teksty. Industrial to przede wszystkim zabawa nietypowymi instrumentami, rodzącymi skojarzenia albo futurystyczne, albo [zgodnie z nazwą gatunku] przemysłowe. Do dziś nieodmiennie stosuje się możliwie najmniej naturalne brzmienia perkusyjne, sample czerpane z dźwięków pracy maszyn oraz specyficzne rytmy generowane za pomocą syntezatorów zamiast typowej sekcji rytmicznej. Chłodne, pozbawione ciepła są też często teksty i klipy do utworów. Nastrój jaki najczęściej tworzą wykonawcy stylu industrial to lęk przed postępem cywilizacyjnym oraz bardzo często - zawikłanie własnych spraw emocjonalnych podmiotu lirycznego, który nie przystaje do świata zewnętrznego. Pomnikowym przykładem są teksty najbardziej typowych utworów Marilyn Manson oraz Nine Inch Nails. Ponowny mariaż z gitarowym brzmieniem dokonał się poprzez powołanie do życia gatunku industrial metal. Syntezatory i samplery ustąpiły nieco miejsca, stały się tłem dla wyrazistych i dobitnych rytmicznych gitar. Klasyczny podział na gitarę solową i rytmiczną u niektórych wykonawców jest w całkowitym zaniku. Część zaś obywa się jednym gitarzystą, najzupełniej wystarczającym do wypełnienia rytmu. Chyba najlepiej słyszalnym i najbardziej charakterystycznym instrumentem jest w industrial metalu podwójna stopa obsługiwana w sposób jedyny w swoim rodzaju - szybkie, ale urywane tremola. Najczęstszym sposobem ekspresji wokalnej jest krzyk, czasem przerywany śpiewem [najczęściej w refrenach], ale wokalista często w nagraniach jest przesterowany. Industrial metal to w zasadzie brutalniejsza odmiana industrial. Ma wszystkie jego kluczowe cechy, a przy tym doprowadził do powstania specyficznej otoczki ideologicznej. Jest nią rodzaj technologicznego anarchizmu wywodzącego się z lęków przed państwem policyjnym i zbyt wybujałą techniką.

Wykonawcy industrialowi: Nine Inch Nails, Marilyn Manson, Gary Numan, Blind Passengers

Wykonawcy Industrial metalowi: Fear Factory, Interlock, Sonic Mayhem, The Man Called Tea, Static X, Rammstein

- folk metal - folk rock i zyskujące z biegiem lat na ciężarze gatunki ciężkiego rocka w pewnym momencie musiały się nieuchronnie zetknąć. Nawrót ten to dość oczywista konsekwencja fascynacji muzyków instrumentarium i sposobem tworzenia muzyki ludowej i muzyki dawnej. W pewnym sensie folk metal ma wiele wspólnego z heavy metalem, ale odwołuje się do tradycji nie tylko w warstwie ideowo - tekstowej, ale w sposób dużo głębszy. Na nurt folk metal składają się w rzeczywistości różnego pokroju wykonawcy, którzy stosują nieraz odmienne rozwiązania łączenia instrumentarium metalowego z tradycyjnym. Miłośnicy folk metalu stanowią dość niewielką, ale stałą liczebnie już od lat grupę znawców tradycji narodowych [nie koniecznie własnej grupy etnicznej]. Niewielki, ale znaczący ekstremalny odłam wykonawców wplata do muzyki treści skrajnie nacjonalistyczne. Z folk metalu wylania się obecnie szereg gatunków, które nie korzystają z instrumentów tradycyjnych, ale nawiązują do folkloru w kompozycjach i tekstach, a także w technice wykonania. Taki rodowód ma choćby podgatunek viking metal.

Wykonawcy: Otyg, In Extremo, Sepultura, Soulfly, Zalvarinis, Rudra

- grind core - wykonawcy stylu grind core za cel stawiają sobie odrzucić wszelkie schematy komponowania I tworzenia muzyki. W tym sensie styl ten jest jednym z najbardziej ekstremalnych. Utwory są najczęściej bardzo szybkie, wiele razy zmienia się tempo, niemalże nigdy nie występuje schemat zwrotkowo - refrenowy. Pod względem stosowanych technik grand core łączy elementy bardziej skomplikowanego punk rocka, death metalu i black metalu. Lektura tekstów grind coreowych szybko pozwala nabrać przekonania, że za stylem tym nie stoi żadna myśl przewodnia. Częste są odwołania do tematyki śmierci, zniszczenia, ale również do mało wysublimowanej erotyki i pornografii. Szokować mają też same tytuły i nazwy zespołów, często rozbudowane i niezrozumiałe. Jest to styl bardzo trudny w odbiorze i wciąż rozwojowy, jako że nie ujęty w żadne formalne ramy.

Wykonawcy: Agoraphobic Nosebleed, Cephalic Carnage, Antigama, Nasum, Extrementory Grindfuckers

- emo i screamo - gatunek ten święcił szczyty swojej popularności jeszcze niedawno, ale mało kto wie, że powstał dobre kilka lat temu. Wtedy też była to muzyka absolutnie niszowa i powszechnie nie znana. Styl emo w tradycyjnym oraz dzisiejszym kształcie zasadniczo się więc różnią. To co pozostaje dla nich wspólne to idea maksymalnie emocjonalnego przekazu kształtowanego zarówno wokalnie jak i instrumentalnie. Pod względem wykonania emo charakteryzuje się melodyjnością i względną prostotą aranżacji. Z lekka przypomina amerykańskie odmiany punk rocka, ale błędne jest założenie o ich wspólnych, bezpośrednich korzeniach. Najbardziej charakterystycznym elementem stylu jest wokal w nowatorskiej, płaczliwej manierze i w wysokich rejestrach. W warstwie tekstowej obserwujemy tendencje podobne jak w nu metalu, ale większość wykonawców delikatniej dobiera słownictwo. Wizerunek zespołów i miłośników emo stał się również bardzo charakterystyczny i rozpoznawalny. Jest nieco podobny do stylu disco lat '80, gdyż zaciera różnice płci. Jest staranny i wypielęgnowany, nie stroni od jaskrawych kolorów, a mimo to ma tworzyć klimat smutku i pogrążenia w sobie oraz - co najważniejsze - delikatności. Styl screamo zbudowany jest na podobnych podstawach, dlatego też opisuję je razem. Istotną różnicą jest jednak technika wokalna - zgodnie z nazwą w screamo oparta jest ona bardziej na rozdzierającym krzyku niż śpiewie. Obecnie styl ewoluuje w bardzo ciekawym kierunku - coraz więcej jest zespołów dokonujących swojego rodzaju pastiszu i bawiących się konwencją. Powstaje zatem swego rodzaju styl emo na wesoło.

Wykonawcy: Funeral For A Friend, Aiden, Jimmy Eat World, Horse The Band

- metal core - dość młody styl, będący połączeniem death metalowej (czasem industrial metalowej) techniki grania i nu metalowej, emocjonalnej stylistyki. Niektóre utwory do złudzenia przypominają stylem melodyjny death metal, ale najczęściej jest to raczej przypadkowe nawiązanie niż rzeczywista inspiracja. Utwory metal coreowe są najczęściej bardzo sprawnie wykonanymi i szybkimi mieszankami motywów ciężkich, rytmicznych oraz melodyjnych. Wśród wykonawców panuje jednak tendencja do komplikowania metrum i łamania rytmów poprzez wprowadzanie kolejnych, nie powiązanych riffów. Wokaliści niemal zawsze korzystają z krzyku, wpadając w śpiew w melodyjnych partiach utworów. Gatunek metal core jest w gruncie rzeczy odtwórczy, ale właśnie z tego względu zdołał zdobyć sobie unikalną publiczność spośród różnych grup wielbicieli ciężkiej muzyki rockowej. Okres szczytowej popularności metal core mija, ale prawdopodobnie styl będzie rozwijał się jeszcze przez najbliższe lata. Najmłodszą jak dotąd jego odnogą jest death core zbliżający się do stylu brutalniejszych przedstawicieli death metal.

Wykonawcy: Killswitch Engage, Gojira, In Flames, Despised Icon, As I Lye Dying

- mathmetal - seria eksperymentów formalnych praktykowanych przez różne zespoły [jako najwcześniejszy wskazuje się Rush, który jednak do samego gatunku się nie kwalifikuje] dała początek odrębnemu gatunkowi, którego sensem jest maksymalne skomplikowanie metrum i struktury utworu. Brzmieniem i techniką mathmetal przypomina po części industrial metal, a po części metal core. Niektórzy recenzenci odmawiają mu więc odrębnego bytu. Math metal ma jednak pewne własne rysy charakterystyczne, do których należy niszowość, ukierunkowanie niemal wyłącznie na słuchacza dobrze obeznanego z tworzeniem muzyki. Ponadto w tekstach widać wyraźną tendencję do psychologizmu oraz komplikacji na wzór podkładu instrumentalnego - słownictwo jest bogate [nawet do przesady], wiele jest w nim profesjonalizmów i neologizmów. W niedalekiej przyszłości prawdopodobnie nurt będzie jeszcze ulegał rozwojowi. Dodać należy, ze drugą funkcjonującą nazwą gatunku jest math core.

Wykonawcy: Meshuggah, Mnemic, SiKth, Aestethic, Number Twelve Looks Like You

Już po powyższy, pobieżnym wypunktowaniu pewnych stylów i kierunków ciężkiej muzyki rockowej zauważyć można, iż nie jest to nurt absolutnie jednorodny, jak bywa postrzegany na zewnątrz, ale kipi bogactwem postaw, stylów i pomysłów. Mimo dominacji łagodniejszych gatunków w muzyce popularnej ciężki rock wciąż ma perspektywy rozwoju i nadal traktowany będzie jako narzędzie buntu i kontestacji. Jak wykazuje bogata historia muzyki rockowej, każdy kolejny gatunek tracący na popularności ustępuje nowym pomysłom, zachowując jednak grupę zapalonych miłośników. W ten sposób prawdopodobnym jest, ze jeszcze przed długi czas obserwować będziemy swego rodzaju 'sztafetę pokoleń' odbiorców ciężkiego rocka i metalu.

Autor: PeeGee