Ssaki kopytne Polski
Domena: Eukariota
Kr?estwo: Zwierz?a
Typ: Strunowce
Podtyp: Kr?owce
Gromada: Ssaki
Polska obfituje zar?no w zwierz?a jak i rośliny. Niegdy?niemal cały kraj pokrywały lasy. Dzi?wraz z ekspansywności?człowieka takich teren? ubywa. Mimo to, w Polsce wyst?uje 115 gatunk? ssak? a w tym 9 kopytnych. Niegdy?było ich wi?ej, lecz 4 z nich wyginęły.
Generalnie zwierz?a kopytne dzielimy na parzysto i nieparzystokopytne. Różnica polega mi?zy innymi na budowie palc?. W ten spos? parzystokopytne posiadaj?dwa wyraźnie wi?sze palce (trzeci i czwarty) zako?zone racicami, a nieparzystokopytne jedynie silnie powi?szony trzeci palec zako?zony kopytem, przy jednoczesnej silnej redukcji pozostałych palc? oraz odpowiadających im kości śr?stopia. Nie s?to jednak jedyne różnice.
Parzystokopytne zwierz?a to te kt?e posiadaj?racice, tak wi? jako przykład mog?posłuży?nam kozice ale także jelenie. Cz?to obie płcie posiadaj?rogi lub poroże wykształcone w różnym stopniu. Rozmiary tych zwierząt s?zróżnicowane. Żołądek jest wielokomorowy ale zdarza si?te?z pojedyncz?komor? W Polsce obecnie wyst?uje 9 gatunk? należących do tego rz?u. Dodatkowe 3 wyginęły. Zaliczy?do nich możemy rodziny: kr?orogie, świniowate i jeleniowate.
Nieparzystokopytne w Polsce były niegdy?reprezentowane zaledwie przez jeden gatunek, kt?y obecnie wyginął - mowa o tarpanie. Rząd ten charakteryzuje si?posiadaniem kopyt. Poza tym zwierz?a te maj?żołądek jednokomorowy i podobnie jak parzystokopytne s?roślinożercami. Do gatunk? niewyst?ujących w Polsce zaliczy?można na przykład zebry, ale także tapiry i nosorożce.
Ssaki kopytne w Polsce
- Ssaki parzystokopytne w Polsce:
- gatunki rodzime:
- gatunki obce:
- gatunki wymarłe:
- Ssaki nieparzystokopytne w Polsce:
żubr
Gatunek ten jest obj?y ścisłą ochron? Niegdy?niemal całkowicie wymar?na terenie naszego kraju. Na szczęście działania przyrodnik? i miłośnik? przyrody zatrzymały ten proces i obecnie staraj?si?oni odbudowa?populacj?żubr?. Dzi?w Polsce żyje ok. 650 osobnik? na terenie Puszczy Białowieskiej, Puszczy Boreckiej, Puszczy Piskiej, Puszczy Knyszy?kiej, Nadleśnictwa Wałcz, Nadleśnictwa Kobi? oraz w Bieszczadach (kolejnych ok. 150 żubr? znajduje si?w zamkni?ych hodowlach). Jak wygląda żubr każdy wie - to masywne i duże zwierz?a o ciemnobrązowej, nieco rudawej g?tej sierści. Samce mog?osiąga?500-1000 kg i wi?ej macy ciała oraz 170-200 cm wysokości w kłębie. Natomiast samice s?o wiele mniejsze. Ważą zazwyczaj 350-600kg i mierz?160-190cm wysokości w kłębie. Charakterystyczn?cech?wyglądu tego zwierz?ia jest masywny kark, wyraźne podgardle, małe oczy i rogi skierowane ku g?ze i zagi?e do środka. To co najbardziej przykuwa uwag?u byk? to dysproporcja przedniej i tylnej części ciała. Prz? maj?one szeroki, masywny, z wyraźnym garbem, porośni?y dług? kudłat?grzyw? ty?za?stosunkowo mały i pokryty kr?k?sierści? Żubry żywi?si?głównie pokarmem roślinnym, dlatego te?zim?s?dokarmiane przez ludzi sianem. Dorosły żubr zjada od 40 do 60 kg paszy na dob? Zwierz?a te tworz?stada liczące 10-15 sztuk. Żubry s?zwierz?ami stadnymi. Ciąża trwa 265 dni, a matka opiekuje si?potomkiem do sko?zenia przez niego 2 roku życia. Poza Polsk?żubry wyst?uj?r?nie?na Litwie, Białorusi, Ukrainie i w Rosji. Niestety historia żubra nie jest zbyt wesoła. Rozw? rolnictwa, wycinka las?, nieustanne polowania zar?no kłusownik? jak i myśliwych zdziesiątkowały jego liczebność. Nast?nie okresy obu wojen światowych przetrzebiły te zwierz?a. W mi?zyczasie podejmowano pewne kroki w celu ochrony gatunku, lecz bezskutecznie. W celu ratowania gatunku w roku 1923 założono Mi?zynarodowe Towarzystwo Ochrony Żubra. Zbadano rzeczywist?liczb?zwierząt na terenie Polski, niestety zaledwie 12 z nich nadawało si?do hodowli. Dwa pierwsze żubry na wolności znalazły si?jesieni?1929 roku w Puszczy Białowieskiej. W roku 1939 w puszczy było ju?16 zwierząt, kt?e szczęśliwie przetrwały II wojn?światow? Obecnie żubry borykaj?si?z chorobami genetycznymi wywołanymi efektem chowu wsobnego, czyli kojarzenia krewniaczego, wynikające z niewielkiej początkowej liczby zwierząt użytych do odtworzenia gatunku. Dzi?jednak sytuacja wygląda o wiele lepiej - zwierz?a wymienia si?z innych zakątk? Europy lub z innych hodowli.
do g?ykozica
W Polsce wyst?uje w wysokich g?ach, głównie Tatrach, lecz zamieszkuje r?nie?Alpy, Kaukaz, Taurus, Bałkany, oraz Karpaty Wschodnie. Kozica jest pod ochron?na terenie naszego kraju, lecz nie jest tak nieliczna jak np. żubr. Samce zazwyczaj ważą 35-50kg a samice 30-42. Ich sierść ma barw?brunatn?z charakterystyczn?ciemn?smug?biegnąc?wzdłu?grzbietu. Obie płcie posiadaj?rogi zwane zwyczajowo hakami. S?to zwierz?a stadne a ich stada nazywa si?kierdelami. Struktura w stadzie jest ściśle określona. Na czele zawsze stoi doświadczona samica z młodymi tzw. lic?kami. Ponadto w stadzie wyst?uj?inne samice z młodymi i tzw. roczniaki i dwulatki. Samce żyj?raczej samotnie lub tworz?grupy kawalerskie. Do kierdli samce podłączaj?si?jedynie w czasie god?. Po okresie rui samica zachodzi w ciąż?trwając?150-200 dni. Młode rodz?si?na wiosn?co ułatwia im przetrwanie trudnych warunk? panujących w g?ach. Na świat zazwyczaj przychodzi jedno młode, rzadziej 2. Innym przystosowaniem do życia w wysokich g?ach s? dłuższe tylne ko?zyny, kt?e pozwalaj?im żerowa?na stromych zboczach, zwinniej wspina?si?w g??stoku, oraz łatwiej przeskakiwa?ze skały na skałę. Niestety utrudnia to wprawdzie schodzenie w dół, co kozice niweluj?przez podkurczanie zadu. Samo w sobie posiadanie racic ju?jest dogodności? lecz u kozic s?one nieco inaczej zbudowane, s?one bardziej ruchome, co powoduje, że maj?nie cztery, ale nawet osiem punkt? oparcia, w skrajnych sytuacjach za punkt oparcia mog?służy?ostro zako?zone raciczki znajdujące si?wyżej racic i na płaskim podłożu nie dotykaj?one ziemi. Ponadto na kraw?zi każdej racicy znajduje si?rogowy kant, kt?y latem ściera si?odsłaniając lepka jak guma podeszw?
do g?ydzik europejski
Dzik nie kojarzy nam si?ze zwierz?ami kopytnymi ale wystarczy przyjże?si?jego racicom aby si?przekona? i?to kolejny przedstawiciel parzystokopytnych wyst?ujących w Polsce. Ponadto dzik jest przodkiem świni domowej. W naszym kraju dzik jest pospolitym przedstawicielem tzw. zwierzyny czarnej, podlega sezonowej ochronie. Samica dzika nazywana jest loch? samiec ody?em, a młode o charakterystycznym paskowym umaszczeniu warchlakiem. Obecny, naturalny zasi? wyst?owania dzika obejmuje tereny od północnych kra?? Afryki przez środkow?i południow?Eurazj? Obszary te jednak w czasie ulegały zmianie ze wzgl?u na zmiany klimatyczne i wpływy antropogeniczne: intensyfikacja rolnictwa oraz polowania. Jako zwierzyna łowna była r?nie?ch?nie sztucznie introdukowana przez człowieka na nowe tereny. Odbywało si?to z powodzeniem, gdy?dzik jest eurytypem - czyli odpowiada mu niemal każde środowisko poza otwartymi terenami i g?skimi. Preferuje tereny zadrzewione, kt?e daj?mu zar?no schronienie jak i pożywienie. Idealnym siedliskiem dla niego s?lasy liściaste i lasy mieszane, kt?ych w Polsce mamy wiele. Optymalnym środowiskiem dla tego gatunku s?prawdopodobnie lasy łęgowe, obecnie stanowiące rzadkość na obszarach naszego kraju. Generalnie dzik dzi?i swej plastyczności ekologicznej jest jednym z najważniejszych i najliczniejszych dużych ssak? naszej strefy klimatycznej. S?to zwierz?a o kr?ej budowie ciała. Przednia częś?ciała jest bardziej rozbudowana ni?tylna. Czaszka jest podłużna i tworzy charakterystyczny ryj. Nogi s?średniej długości, natomiast palce środkowe s?wi?sze i dłuższe, zako?zone racicami, a palce zewn?rzne mniejsze i kr?sze, zako?zone stosunkowo dużymi raciczkami (tzw. szpilami) o półksiężycowatym kształcie. Dzi?i temu trop dzika jest tak łatwy do rozpoznania. Umaszczenie bywa zmienne. Może by?w różnych odcieniach brązu, czarne i płowe. Samice od samca odróżnia przede wszystkim wielkość. Ody?e mog?waży?54-320 kg, natomiast lochy 35-140 kg. Ponadto dymorfizm płciowy zaznacza si?w rozrastającymi si?z wiekiem u samc? kłami g?nymi tzw. fajkami. Szable - dolne kły s?w podobnych rozmiarach u obu płci. Nachodzące na siebie szable i fajki stanowi?bardzo groźn?bro? To w połączeniu z ich impulsywnym charakterem tworzy agresywn?mieszank?- lepiej nie wchodzi?im w drog?a szczeg?nie losze z młodymi. Reszta uz?ienia jest bardzo zróżnicowana i pozwala spożywa?pokarmy różnego rodzaju. Przeważnie dziki żywi?si?roślinami, nasionami ale zjadaj?te?dżdżownice, gryzonie, owady i grzyby. Korzystając z silnego powonienia i masywnego ryja dziki ryj?w ziemi, cz?to wyrządzając wielkie szkody. Obszar zryty przez to zwierz?nazywane jest buchtowiskiem. Zwierz?a te żyj?w stadach - grupach rodzinnych zwanych watahami. Przewodniczk?jest stara locha. Samce żyj?raczej samotnie. Żeruj?zazwyczaj pod osłon?nocy, za dnia wyleguj?si?i tarzaj?w błocie. Co ciekawe ruja przypada na okres od listopada do stycznia. Ciąża trwa 16-20 tygodni a z jednego miotu może przyjść na świat do 12 młodych, lecz zwykle jest to 4-8 sztuk. Dziki przez swoje żerowanie stanowi?cz?to zagrożenie dla upraw i miejskich trawnik?, kt?e ch?nie odwiedzaj? W przyrodzie jednak odgrywa to bardzo istotn?rol? Ryjąc napowietrzaj?gleb?i odkrywaj?głębsze warstwy ziemi, udost?niając je np. dla ptak?. Ponadto żywi?si?padlin?i wieloma szkodnikami - przyczyniaj?si?wi? zachowaniu r?nowagi w ekosystemach. Mog?ży?nawet 40 lat.
do g?yło?
Ło?jest najwi?szym obecnie żyjącym ssakiem kopytnym z rodziny jeleniowatych. Żyje w podmokłych lasach północnej Eurazji i Ameryki Północnej. Wyst?ujący w Polsce podgatunek ło?europejski jest najwi?sz?żyjąc?w Polsce zwierzyn?łown? Niestety w naszych lasach jest rzadki i przez to obj?y ochron? Ło?najlepiej czuje si?na leśnych i zakrzewionych terenach podmokłych takich jak bagna, torfowiska, mokradła, trz?awiska. Można te?go spotka?w pobliżu jezior i rzek. Niestety w okresie II wojny światowej jego liczebność uległa zmniejszeniu i przedstawiciele tego gatunku zachowali si?jedynie w okolicach Białegostoku (nadleśnictwo Rajgr?). Na dzie?dzisiejszy jego sytuacja wygląda znacznie lepiej - odbudowano populacj?i najliczniejszy jest na terenach kilku Park? Narodowych. Ło?to duże zwierz?mierzące nawet 1,5-2,34 m wysokości w kłębie. Charakterystyczne s?długie nogi zako?zone potężnymi i szeroko rozstawionymi racicami, ułatwiające poruszanie si?po podmokłych terenach i nieuniemożliwiające zapadanie si?w śniegu. Dodatkowo samce posiadaj?łopatowate poroże, niestety nie wszystkie osobniki je wykształcaj? Wyróżni?można dwa rodzaje samc? z porożami: te z dobrze wykształconymi pi?nymi łopatami to łopaciarze, natomiast ci kt?zy nie wykształcaj?łopat nazywani s?badylarzami i stanowi?wi?szość w populacjach zamieszkujących Polsk? Najdorodniejsze okazy poroża mog?mie?1,2-2m rozpi?ości i mog?waży?nawet 20kg. Generalnie łosie s?troch?niezgrabne, poruszaj?si?niezdarnie, idąc podmokłym terenem chlapi?i hałasuj? Ciężko znosz?temperatury przekraczające 10 stopni Celsjusza - w?czas sp?zaj?czas w wodzie. Łosie aktywne s?w zasadzie cały czas, lecz najbardziej o poranku i zmierzchu. W stada formuj?si?zazwyczaj tylko zim? niekiedy samice z młodymi tworz?niewielkie stada rodzinne. Nie jest to zwierze terytorialne. W poszukiwaniu pożywienia cz?to si?przemieszcza. W czasie rui samice gotowe do rozrodu nawołuj?samce. Walki zdarzaj?si?niezmiernie rzadko, w por?naniu do innych jeleniowatych. Zreszt?nawet jeśli dojdzie do starcia ko?zy si?zazwyczaj na por?nywaniu wielkości ciała, uz?ienia, poroża czy siły głosu. Ciąża trwa zazwyczaj 242-264 dni a na świat przychodzi 1 lub 3 młode. Ło?to zwierz?roślinożerne. Najczęściej zajada si?roślinami wodnymi lub tymi, kt?e porastaj?brzegi zbiornik? wodnych. Nie pogardzi jednak te?liśćmi, owocami czy p?ami drzew. Żyje dość kr?ko 20-25 lat.
do g?ysarna
Nie raz za pewne widzieliśmy w lesie sarn? Generalnie jest ona dość liczna w Polskich lasach i cz?to podchodzi do siedzib ludzkich. Jednak jej naturalne tereny wyst?owania to r?ninne i g?skie (do 2400 m n.p.m.) rzadkie lasy liściaste i mieszane oraz zarośla. Cz?to w trakcie żerowania wychodzi na otwarte tereny p? i łąk, co za pewne zaobserwowaliście podczas podróży pociągiem. Samic?nazywamy koz? samca za?kozłem lub rogaczem, młode to koźl?a. S?to dość niewielkie zwierz?a. Zazwyczaj mierz?60-90 cm wysokości w kłębie przy wadze 15-35 kg. Szata zmienia si?w zależności od pory roku. Latem sarny s?bardziej czerwono-brązowe z żółtawym lustrem (plam?na zadzie), natomiast zim?s?barwy siwo-brązowej lub siwo-żółtej z wyraźnie bielszym lustrem. Zwierz?a te posiadaj?bardzo kr?ki ogon, najczęściej 1-2 cm długości. Lustro najprawdopodobniej przydaje si?zim? gdy zwierz?a uciekając w biegu przed drapieżnikiem kieruj?si?w stron?sarny na przedzie - w ten spos? nie rozpraszaj?si?i trzymaj?si?stada. Płcie rozróżni?można przede wszystkim po obecności poroża zwanego parostkami, kt?e osiąga 25-30 cm i zwykle posiada trzy odnogi. Poroże zrzucane jest na początku zimy a nowe rośnie w okresie od marca do kwietnia. Podobnie jak w przypadku innych kopytnych zwierz?a te żyj?w stadach zwanych rudlami, na czele kt?ych stoj?doświadczone samice. Sarna żywi si?pokarmem roślinnym: traw? ziołami, liśćmi oraz grzybami. Samice maj?jedn?ruj?rocznie, lecz te kt?e nie zostały zapłodnione latem mog?zosta?zapłodnione zim? Ciąża rozpocz?a w cieplejszej porze roku trwa 10 miesi?y a ta w zimniejszej tylko 4,5 miesiąca. Nie jest tak, że ciąża zimowa jest kr?sza. To właśnie letnia jest zatrzymywana. Rozw? płodu jest stopowany na etapie blastuli przez 150 dni. Młode przychodz?na świat w maju lub czerwcu. Po porodzie matka odwiedza swoje dzieci (w liczbie 1-3) tylko o okresie karmienia. Ich miejsce pobytu jest nieznane nawet reszcie stada. Młode nie wydzielaj?r?nie?wtedy zapachu co uniemożliwia drapieżnikom odszukanie ich. Odnalezienie młodych nawet dla ps? myśliwskich staje si?niemożliwe. Pami?ajmy wi? jeśli przypadkiem uda nam si?odnaleźć małe koźl?a w lesie to nie wolno ich dotyka? W?czas otrzymaj?zapach człowieka i nie s?ju?chronione przed drapieżnikami. Dopiero po zako?zeniu karmienia mlekiem matka zabiera młode do pozostałych saren i wi?i mi?zy ni?a koźl?ami zacieśniaj?si? Takie zachowanie jest dość typowe w rodzinie jeleniowatych. Sarna jest licznym zwierz?iem i ch?nie si?na nie poluje. Ma r?nie?znaczenie gospodarcze: mi?o uchodzi za smaczne a ze sk?y wytwarzany jest zamsz.
do g?yjele?szlachetny
'Bambi' znana bajka Disneya zapoznała nas ju?z tym gatunkiem. Każdy z nas zachwyca?si?jak mały jelonek poznaje świat, rośnie i staje si?kr?em lasu. To fakt, samce prezentując swoje poroża, wypychając pier?do przodu, dumnie stojąc na wzniesieniu wzbudzaj?zachwyt, podziw i budz? respekt. Tak jak lwa uważa si?za kr?a zwierząt to spokojnie jelenia można uzna?za kr?a chociażby las?! Liczne podgatunki jelenia zamieszkuj?Europ? Azj?i północn?Afryk? W Polsce zwierz?a te preferuj?nizinne i g?skie lasy liściaste i mieszane. Ze wzgl?u na rozłożyste poroże jele?unika g?tych kompleks?. Generalnie jelenie potrzebuj?dużo terenu o zwartym charakterze, tak wi? zmniejszanie powierzchni leśnych, szatkowanie ich drogami wpływa bardzo negatywnie na liczebność tego gatunku. W zależności od wyst?owania w naszym kraju wyróżnia si?kilka ekotyp?: jele?bieszczadzki (najwi?szy i najsilniejszy), jele?mazurski, jele?wielkopolski i jele?pomorski. Jelenie s?drugie co do wielkości, zaraz po łosiu, kopytnymi ssakami zamieszkującymi Polsk? Wysokość w kłębie waha si?w granicach 75-150 cm, natomiast masa ciała 73-497 kg. Ubarwienie tak samo jak w przypadku pozostałych zwierząt zmienia si?nieco w zależności od pory roku. W ten spos? latem s?one brązowopłowe do rudawego, zim?szarawe, z ciemniejszym karkiem u samc?. Młode s?c?kowane na bokach i grzbiecie. Samce natomiast na szyi maj?dłuższe włosy tworzące rodzaj grzywy zachodzącej na kłąb. Ponadto cechuje je wspaniałe poroże, zwane wie?em. Jest ono zrzucane na zim?a ju?wiosn?odrasta nowe. Generalnie im starszy jele?tym wi?sze nosi poroże i z wi?sz?ilości?tyk, jednak u starszych osobnik? zaczyna stopniowo male? W przyrodzie raczej nie spotkamy jelenia tak starego, kt?y straciłby całkowicie zdolność tworzenia poroża, lecz zdarzaj?si?osobniki bez tej ozdoby, nazywamy je w?czas mnichami. Podobnie jak u saren, samica jelenia czyli łania jest pozbawiona poroża. Jelenie to zwierz?a dość płochliwe, na pewno bardziej ni?sarny. Zwierz?a te zazwyczaj prowadz?dzienny tryb życia ale cz?to bywaj?zmuszone do krycia si?za dnia w lesie aby dopiero po zapadni?iu zmroku wyruszy?na bardziej otwarte tereny. Co ciekawe temu zwierz?iu wystarcza bardzo kr?ki sen trwający zwykle 60-100 min na dob? Żywi?si?one oczywiście pokarmem roślinnym takim jak zioła, trawa, pąki drzew ale ch?nie wybieraj?si?na pola w poszukiwaniu kapusty, ziemniak?, burak? czy zbóż. Zim?wyskubuj?such?traw? podgryzaj?korzonki drzew i ich pąki, obgryzaj?drzewa z mch? i porost?. Do słynnego rykowiska jelenie przyst?uj?w drugiej połowie września. Ciąż?trwa ok. 234 dni i w ten spos? na przełomie maja i czerwca przychodz?na świat młode zwane ciel?ami.
do g?yDo gatunk? obcych zaliczy?można te, kt?e w spos? świadomy lub zawleczony przypadkowo przez człowieka znalazły si?w miejscu w kt?ym niegdy?nie wyst?owały. Czasami zdarza si? i?nowy teren doskonale nadaje si?do osiedlenia. Tego typu gatunki określi?można jako nierodzime, allochtoniczne, introdukowane czy egzotyczne. Gatunki obce można podzieli?na te inwazyjne i nieinwazyjne. Jak sama nazwa wskazuje inwazyjne to takie, kt?e stanowi?zagrożenie dla lokalnej różnorodności biologicznej i/lub gospodarki człowieka. Niekiedy gatunki takie zaczynaj?wypiera?z nisz ekologicznych te rodzime i zakłócaj?funkcjonowanie ekosystem?.
muflon
Najprawdopodobniej te muflony, kt?e spotykamy na kontynencie europejskim pochodz?z Sardynii i Korsyki, sprowadzone w XVIII w. Rozw? ich hodowli i łowiectwa przypada na XIX w., w?czas muflony dotarły do naszych sąsiad?: Niemiec, Czech i Słowacji. W okolicy 1902 roku pewien hrabia wypuści?na wolność 5 zwierząt w okolicach Bielawy. Po pewnym czasie okazało si? i?populacja ta rozrosła si?do 20 osobnik?. W nast?nych latach odnotowano jeszcze wi?ej udanych introdukcji na obszarze naszego kraju. Stan muflon? z 1948 roku liczy?a?350-380 osobnik?. Po II wojnie światowej nadal kontynuowano wypuszczanie tych zwierząt na wolność. Dane z 2004 roku szacuj? i?na terenach obj?ych monitoringiem odnotowano 1559 muflon?. Tryki, gdy?tak nazywane s?samce muflon? mierz?75-88cm wysokości w kłębie przy wadze 35-50 kg. Samice czyli owce s?mniejsze, mog?one jednak niekiedy posiada?rogi zwane ślimami. Samce posiadaj?je zawsze i rosn?one przez całe życie, zakr?aj?si?i w ten spos? na starość mog?tworzy?zamkni?e koło. Umaszczenie tego zwierz?ia jest nieco różne w zależności od pory roku, lecz zazwyczaj sierść jego ma barw?ceglastobrązow?przy białym spodzie ciała, lustrze i pysku. Starszym trykom z czasem wyrasta tzw. białe siodło na grzbiecie. Struktura stada tych zwierząt przypomina te spotykane u kozic. Tworzone s?grupy rodzinne a stare tryki żyj?zazwyczaj samotnie. Ruja u samic rozpoczyna si?na przełomie grudnia i stycznia, w?czas samce tocz?zaci?e boje o owce. Po okresie ciąży, trwającej 12 tygodni, na świat przychodzi jedno lub dwa młode. Muflony żyj?w g?ach, latem w wyższych partiach nie przekraczając 2 tys. m.n.p.m., a zim?w niższych. Aktywne s?w zasadzie i za dnia i w nocy, żeruj?na pokarmie roślinnym podobnie jak inne kopytne. Badania wykazały, i?muflony nie stanowi?zbytniego zagrożenia dla fauny rodzimej. S?jednak niejasne podejrzenia, i?mog?one wypiera?sarn? Introdukcje tego gatunku zar?no w Polsce jak i u naszych sąsiad? wciąż trwaj? można si?wi? spodziewa?wzrostu liczebności muflon?.
do g?yjele?sika
Jele?sika, zwany jeleniem wschodnim pochodzi z dalekiego wschodu. Na kontynent europejski trafi?on w 1860 r., gdzie zosta?zaprezentowany na wystawie w Londynie. W Anglii, Szkocji i Irlandii by?hodowany ze wzgl?u na swoje walory ozdobne i łowieckie. Podobne działania miały miejsce w innych krajach Europy. W 1895 lub 1905 roku przywieziono jelenie w okolice Pszczyny po raz pierwszy. W kolejnych latach wypuszczano na wolność całe stada. Liczebność tych zwierząt w historii wahała si? a nawet w pewnym momencie osiągnęła zaledwie 10 osobnik?. W innych regionach Polski sytuacja była podobna i ulegała ciągłym zmianom. Obecnie poza wolno żyjącymi populacjami, jelenie sika s?hodowane w wielu ogrodach zoologicznych i ośrodkach prywatnych. Generalnie zwierz?a te przypominaj?jelenia szlachetnego, jednak s?mniejsze. Byki mierz?88-97 cm wysokości w kłębie i ważą do 70 kg. Tak samo jak w przypadku innych jeleniowatych samice nie posiadaj?poroży, natomiast te u samca posiadaj?zazwyczaj trzy odnogi. Co ciekawe u jeleni sika c?ki wyst?uj?także u dorosłych osobnik?, niekiedy mog?si?zlewa? Sierść ma barw?ciemnobrunatn? Zwierz?a te posiadaj?jasne lustro. Żyj?w niewielkich chramach składających si?od 2 do 12 osobnik?. Ruja trwa od września nawet do listopada. Po 230 dniach ciąży na przełomie maja i czerwca łania rodzi jedno, rzadziej 2 młode. Jelenie sika najaktywniejsze s?raczej przed i po zapadni?iu zmroku. Jeśli chodzi o ich wpływ na rodzime ekosystemy to zdania s?tutaj podzielone. Na pewnych obszarach zaobserwowano bezproblemowe koegzystowanie jelenia sika ze szlachetnym, lecz na innych terenach obserwatorzy sugeruj?powstawanie pewnych konflikt?. Jelenie sika ciesz?si?coraz wi?sz?popularności?wśr? hodowc?, dlatego te?można si?spodziewa?wzrostu ich liczebności na terenie naszego kraju.
do g?ydaniel
Naturalne obszary wyst?owania tego gatunku to śr?ziemnomorskie regiony Europy i Bliski Wsch?. Do okresu g?nego plejstocenu daniele były obecne niemal w całej Europie. Jednak w wyniku zlodowacenia sytuacja ta uległa zmianie. W okresie Cesarstwa Rzymskiego rozpocz?o introdukcj?danieli na jego dawne obszary wyst?owania jeszcze sprzed zlodowaceniem. Najprawdopodobniej pierwsze introdukcje w Polsce miały miejsce na Śląsku w XIII w. W?czas hodowano je, ofiarowywano sobie w prezencie - w ten spos? stawały si?coraz bardziej popularne. Jak to w każdej hodowli bywa, pojedynczym sztukom udało si?uciec i z powodzeniem pozosta?na wolności. Obecnie całkowita liczebność na okres 2007 roku szacuje si?na 15 400 osobnik?. Zwierz?a te wyst?uj niemal w całej Polsce a najliczniejsze s?we wschodniej części kraju. Wielkość daniela można uszeregowa?mi?zy sarn?a jeleniem szlachetnym. Mierzy on wi? od 130 do 150 cm wzrostu w kłębie. Samce warz?46-80 kg. Charakterystyczne białe plamy na rudobrązowym tle nie pozwol?pomyli?tego gatunku z żadnym innym spośr? wyst?ujących w Polsce. Dodatkowo wzdłu?kr?osłupa biegnie czarna smuga. Wyst?uje r?nie?lustro. Mimo niezbyt imponujących rozmiar? byk? to ich poroże może osiąga?nawet wag?7kg i ma kształt łopatowaty. Życie danieli nie odbiega zbytnio od innych jeleniowatych - na czele chramu stoi doświadczona samica a samce wiod?samotny ryb życia. W przypadku tego gatunku okres rui zwany jest bekowiskiem i przypada na okres listopada i grudnia. Okres trwania ciąży wynosi zazwyczaj 220 dni. Obecność w Polsce daniela nie musi by?zagrożeniem dla rodzimych jeleniowatych, chyba że ich liczba zacznie wzrasta? Odnotowano sytuacje, w kt?ych jelenie szlachetne unikały części lasu w kt?ych danieli było zbyt wiele. Generalnie popularność tego obcego gatunku wzrasta, lecz jest on promowany ze wzgl?u na stanowienie alternatywy łowieckiej dla jelenia szlachetnego. Jeśli ich odłów pozostanie na tymczasowym poziomie, ich liczba zbytnio nie wzrośnie a pozostałe jeleniowate b??mogły ży?spokojnie.
do g?yGatunki wymarłe
sarna azjatycka
(Capreolus pygargus)+
wapiti
(Cervus canadensis)+
Gatunki wymarłe, jak sama nazwa wskazuje nie wyst?uj?ju?na terenie Polski. Należą do nich wapiti, sarna azjatycka. Oba te gatunki nie należały do rodzimej fauny, natomiast tur tak. Zar?no sarna azjatycka jak i wtapia s?przedstawicielami rodziny jeleniowatych i pochodz?z Azji, mimo i?nie s?one ju?spotykane na terenie naszego kraju nie wymarły one całkowicie na pozostałych obszarach świata.
do g?ytur
Tur natomiast należy do rodziny kr?orogich i wymar?całkowicie w 1627 roku. Wcześniej starano si?chroni?zwierz? lecz bezskutecznie. Intensyfikacja rolnictwa oraz polowania wyt?iły zwierz?bezpowrotnie z las? całego świata. Generalnie tur przypomina ogromn?krow?z lasu. Byki, według dawnych źr?e? mierzyły ok. 1,6-1,9 m wysokości w kłębie. Były to masywne zwierz?a i ich waga mogła dochodzi?nawet do 1000kg! Podobnie jak w przypadku żubr? dymorfizm płciowy zaznacza?si?głównie znacznie mniejszymi rozmiarami samic. Rogi wyst?owały u obu płci, lecz u kr? były mniejsze. Patrząc na tura z przodu można było zauważy? że rogi biegły poziomo i zakrzywiały si?ku g?ze tworząc płask?elips? Miały one barw?kości słoniowej, lecz stawały si?coraz ciemniejsze i ko?zyły si?czarnym grotem. Życie tur? nie odbiegało od dzisiejszego bydła. Krowy z ciel?ami tworzyły rodzinne stada kierowane przez doświadczon?samic? Samce w oczekiwaniu na ruj?na kilka dni wcześniej zaczynały towarzyszy?samicom. Dochodziło niekiedy do walk nawet na śmier?i życie. Ciąża trwała 9 miesi?y a na świat przychodziło zazwyczaj jedno ciel? Tury żywiły si?głównie traw?lecz żyły w puszczy. Aby znaleźć tego typu pożywienie w lesie musiały wybiera?tereny nizinne, obfite w obszary podmokłe. Co ciekawe w celu posilenia si?roślinności?bagienn?niekiedy zanurzały głow? podobnie jak łosie.
do g?ytarpan
Jedynym przedstawicielem nieparzystokopytnych w Polsce by?tarpan. By?to gatunek dzikiego konia, kt?y zosta?wyt?iony doszcz?nie z całego świata. Niegdy?wyst?owa?on w lasach na terenie całej Europy. Niekt?zy badacze sugeruj? i?jest on jednym z przodk? konia domowego. Tarpan by?niewielkim koniem mierzącym 130 cm w kłębie, maści myszatej z charakterystyczn?ciemn?pr??biegnąc?wzdłu?kr?osłupa. Dodatkowo mia?on pr?owane nogi, co uważane jest za cech?prymitywn? Grzywa była kr?ka i stojąca. W Polsce tarpany do 1780 roku wyst?owały jeszcze w okolicy Puszczy Białowieskiej. Niestety po tym okresie odłowiono zwierz?a i umieszczono w niewoli. W wyniku panującej biedy rozdano konie chłopom w okolicy 1808 roku. W wyniku krzyżowania si?tarpan? z ko?i hodowlanymi powstała rasa nazywana konikiem polskim. Usiłowano odtworzy?populacj?tarpana na bazie tej rasy i przywr?i?j?Puszczy Białowieskiej, lecz hodowla została zniszczona w okresie II wojny światowej. Obecnie prowadzone s?badania genetyczne nad konikami polskimi, s?one hodowane i pod stałym nadzorem opiekun?.
do g?yJak wida?gatunk? kopytnych w Polsce jest wiele, lecz obecnie przeważaj?te parzystokopytne. Dużo mamy gatunk? obcych, lecz nie zaniedbujmy tych rodzimych i nie dajmy im bezpowrotnie wyginąć tak jak to miało miejsce w przypadku tura czy tarpana.
Aurot: Dagona
Bibliografia:
'Ksi?a gatunk? obcych inwazyjnych w faunie Polski' Głowaci?ki Z., Okarma H., Pawłowski J., Solarz W.,(red.) 2008, Wydanie internetowe. Instytut Ochrony Przyrody PAN w Krakowie
komentarze