Kret europejski
Domena: Eukariota
Kr?estwo: Zwierz?a
Typ: Strunowce
Podtyp: Kr?owce
Gromada: Ssaki
Pod gromada: Ssaki żyworodne
Szczep: Łożyskowce
Rząd: Owadożerne
Rodzina: Kretowate
Rodzaj: Talpa
Gatunek: Kret europejski (Talpa europaea)
Sądz? i?każdy w swoim życiu widzia?na polu, łące czy chociażby trawniku charakterystyczny kopiec brązowo-czarnej ziemi. Jakże pospolite kretowiska daj?nam czasem jedyny ślad obecności niezwykłych małych ssak? jakimi s?krety. W tym artykule chciałabym przybliży?nieco życie tego małego i tajemniczego zwierz?ia. Niewiele os? wie jak wspaniale jest on przystosowany do swojego trybu życia a zarazem jaki pożyteczny i niezwykły.
Mimo, i?niewiele os? widziało na własne oczy kreta, to każdy wie jak on wygląda. Niemal całe swoje życie sp?za pod ziemi?i rzadko można go dostrzec na powierzchni. Jest to niewielkie stworzonko o długość ciała do 17-20 cm i wadze 120 g, zamieszkujące Azj?Środkow?oraz Europ? bez jej teren? północnych, nie ma go także w Irlandii i na Islandii oraz w zachodniej części Półwyspu Iberyjskiego. Ma g?te, dwuwarstwowe ciemne futerko. Dodatkowo wyposażone jest w szereg bardzo czułych wąs? zar?no na głowie jak i na ogonie. Pomagaj?one w odnajdywaniu pokarmu oraz w wyczuwaniu drga? Kret przemierzając swoje korytarze zawsze ma sterczący ogon najeżony włosami czuciowymi - wrażliwymi na wibracje podłoża. Krety s?niemalże ślepe. Posiadaj?bardzo malutkie czarne oczka o średnicy 1mm lecz przypuszcza si?i?s?one niemal bezużyteczne. Uszy s?przesuni?e na tyln?częś?czaszki - nie posiadaj?małżowiny usznej, lecz potrafi?zamyka?si?dzi?i fałdzie sk?y. Jest to bardzo przydatny narząd ułatwiający żerowanie pod ziemi? Oczywiście krety posiadaj?niezwykle wytworzone i wspaniale przystosowane ko?zyny przednie - kr?kie, wysuni?e do przodu, o łopatowatym kształcie i zaopatrzone w ostre i długie pazury znakomicie nadaj?si?do kopania w ziemi. Ko?zyny tylne przypominaj?szczurze. Dzi?i takiemu wyglądowi krety znakomicie poruszaj?si?w swoich tunelach, lecz staj?si?dość nieporadne na powierzchni. Mimo to całkiem nieźle pływaj?
Jak kret wygląda każdy wie, lecz czy każdy wie czym on si?odżywia? Najczęściej w jego menu znajdziemy dżdżownice ale r?nie?s?tam larwy owad?, pająki, małe płazy i gady a nawet małe ssaki. Jak wida?jest to dieta typowo mi?ożerna i nie wyst?uj?tu żadne rośliny - nasze ogr?ki s?wiec bezpieczne. Kret nie podgryza roślin a na dodatek pozbywa si?wielu szkodnik?. Przemierzając swoje długie korytarze kret nasłuchuje, w?zy i czuje. Dżdżownice zazwyczaj s?pełne ziemi, kret w?czas chwyta swoja ofiar?przednimi ko?zynami i wyciska z niej pokarm niczym z tubki, pozostawiając w tyle błotnist?ma?
Życie kreta nie jest proste. Codziennie czeka go praca nad systemem podziemnych tuneli o średnicy 6 cm, rozciągających na długość ok. 100-200 m (czasem do 1 km). Kret potrafi opanowa?terytorium o powierzchni ok. 2000-6000 m². W projekcie uwzgl?niana jest komora gniazdowa, spiżarnia oraz szeregi tuneli w kt?ych żeruje. Te ostatnie znajduj?si?znacznie bliżej powierzchni ziemi. Gniazdo stanowi owaln?nisz?o średnicy 15-20 cm, wyściełanej traw? liśćmi, mchem a nawet foli? szmatami czy wat? W spiżarni gromadzone s?g? dżdżownice, niezb?ne do przeżycia zimy. Potrafi ich tam uzbiera?400-1500 sztuk. Kret umiej?nie nadgryza swoje ofiary lub pozbawia je całkowicie segmentu głowowego - dzi?i temu pozostaj?one żywe ale unieruchomione. Kret musi si?jednak śpieszy? gdy?po kilku tygodniach dżdżownica potrafi si?zregenerowa?i uciec ze spiżarni. Szereg korytarzy jest skrupulatnie przemyślany - panuje tam stały przepływ powietrza. Częś?tuneli ko?zy si?otworem nie przysypanym kopcem, zapewnia to wentylacj? Przepływające powietrze dostarcza tlenu ale ułatwia te?lokalizacj?zdobyczy. Podziemna rezydencja ma r?nie?inne 'zdobycze techniki'. W komorach gniazdowych spotyka si?cz?to prostopadły do powierzchni gniazda, biegnący w dół tunel, służący do odprowadzania wody w czasie ulewnych opad? i pełniący rol?studni, o ile si?a lustra wody gruntowej.
W Polsce nie jest trudno spotka?kreta, z wyjątkiem wybrzeża morskiego i teren? wysokog?skich, powyżej 1200 m n.p.m. w Sudetach i 2000 m n.p.m. w Tatrach. Najch?niej zasiedla on łąki, pastwiska i pola uprawne, ale jakże cz?tym jest on gościem w ogrodach, sadach, parkach oraz lasach liściastych i mieszanych. Kret preferuje tereny wilgotne, lubi gleby pulchne, żyzne. Żyje nawet w biotopach podmokłych, ale nie służą mu obszary okresowo zalewane. Unika teren? piaszczystych i piaszczysto-kamienistych oraz skalistych. Świetnie przystosowany do życia kret znajduje wyjście z niemal każdej sytuacji. Na obszarach wilgotnych i z wysokim poziomem w? gruntowych oraz wiosn?po roztopach można natknąć si?na duże kopce, kt?ych średnica dochodzi nawet do 200 cm a wysokość do 90 cm. S?to tzw. budowle bagienne. W ich wn?rzu ulokowane s?gniazda, w kt?ych krety pozostaj?do opadni?ia poziomu w?.
Wspomniałam o zimie. Krety nie zapadaj?w sen zimowy, dlatego potrzebuj?zapas? pożywienia. Kret nie ma czasu na takie zabawy jak spanie przez kilka miesi?y. On wiedzie bardzo szybkie i burzliwe życie. Z powodu szybkiego metabolizmu i małych rozmiar? ssak ten potrzebuje bardzo dużo pożywienia, co za tym idzie musi długo go szuka? nie ma wi? czasu na odpoczynek. Przez 4,5h kret poluje i kopie korytarze, po czym przez 3h bardzo mocno zasypia, chrapiąc głośno.
A co z długości?życia kreta i jego pobratymcami? Ten ssak nie należy do długowiecznych. W teorii może doży?nawet 5 lat, lecz najczęściej jest to 1-3 lat. Małe kreciki przychodz?na świat po ciąży trwającej ok. 30 dni. Rodzi si?2-7 młodych, nagich i ślepych. Po upływie 5 tygodni opuszczaj?gniazdo i szukaj?swojego własnego terytorium. Krety to samotniki i nie lubi?intruz? w swoich tunelach. Dojrzałość płciow?uzyskuj?po ok. roku. Podczas rui spotykaj?si? lecz nie wiąż?si?w pary na dłużej.
Niestety kret nie cieszy si?og?n?sympati? Wielu przyrodnik? obserwowało jak podgryza on korzenie roślin, lecz za pewne nie jest to zasad? Ssaki te żywi?si?larwami wielu owad? zagrażających uprawianym roślinom. Ponadto systemy podziemnych korytarzy napowietrzaj?gleb? W dobie rozwoju gospodarki na tereny uprawne wkraczaj?wielkie maszyny, herbicydy, pestycydy oraz nawozy sztuczne, zapewne nie ułatwiające życia kretom. Mimo wielu wrog? naturalnych, najwi?szym zagrożeniem dla tych zwierząt jest ewidentnie człowiek. Pami?a?r?nie?należy, i?zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunk? dziko wyst?ujących zwierząt obj?ych ochron?(DZ. U. Nr 220, poz. 2237) kret podlega częściowej ochronie gatunkowej. Z ochrony jest wyłączony na terenach ogrod?, upraw ogrodniczych, szkółek, lotnisk, ziemnych konstrukcji hydrotechnicznych oraz obiekt? sportowych.
Niesamowity wygląd, szereg przystosowa?anatomicznych oraz interesujący behawior, sprawiaj?i?krety s?fascynującymi zwierz?ami. Tajemniczymi, pożytecznymi i jakże irytującymi dla posiadaczy pi?nych trawnik? i p? golfowych.
Aurot: Dagona
Bibliografia: