Syreny
Domena: Eukariota
Kr?estwo: Zwierz?a
Gromada: Ssaki
Pod gromada: Ssaki żyworodne
Szczep: Łożyskowce
Rząd: Syreny (Sirenia, Illiger, 1811)
Za pewne każdy wie co to jest 'Syrena'. Przed oczami pojawia nam si?pi?na kobieta, w długich włosach, o rybim ogonie i staniku z muszelek [lub bez niego]. Rzeczywiście, jest to racja, lecz nieco późniejsza. Zgodnie z mitologi?greck?s?to nimfy morskie. Początkowo były one skrzyżowaniem kobiety i ptaka. Swym śpiewem najczęściej doprowadzały do rozbicia statku i śmierci marynarzy. Jest jednak wiele poda?opowiadających o tych stworzeniach. Nie mylmy je jednak z harpiami, kt?e r?nie?posiadaj?ciało ptaka i głow?kobiety, s?to jednak greckie b?twa wiatru. Nie o tym jednak chciałam wam opowiada?..
Trzeba interesowa?si?nieco biologi?by wiedzie? i?mianem syren opisuje si?r?nie?rząd ssak? łożyskowych pływających w wodach i żywiących si?tamtejsz?roślinności? Może bardziej wam si?skojarzy, jak powiem, że do tego rz?u zaliczamy dwie rodziny: diugonie i manaty. S?to zwierz?a zamieszkujące wyłącznie tereny tropikalne, zasiedlające rzeki i estuaria. W przypadku manat? mamy obecnie 3 gatunki, natomiast spośr? diugoni pozosta?ju?tylko jeden.
Diugo?to jedyny obecny przedstawiciel rodziny diugoni. Dochodzi do 3m długości i 300kg wagi. Żywi si?traw?morsk? Zamieszkuj?one wody przybrzeżne tropikalnej strefy Oceanu Indyjskiego i Spokojnego. Obecnie ich populacja liczy około 10 tys. osobnik?, kt?e zamieszkuj?obszar Wielkiej Rafy Koralowej i wody przybrzeżne Nowej Gwinei. Uważa si? że przed 1970 rokiem duża populacja diugoni zamieszkiwała wody u wybrzeży Mozambiku i Kenii. Dojrzewanie diugoni trwa od 8 do 18 lat. Dopiero po upływie tego okresu samica diugonia może zajść w ciąż?i po około roku wyda?na świat jedno młode. Jak wida?ich spos? rozmnażania jest czasochłonny, co za pewne utrudnia im przetrwanie w tym trudnym i zachłannym świecie ludzi. Dodatkowo diugonie dożywaj?ok 60 lat. Naturalnymi wrogami diugoni s?rekiny, roki i krokodyle. Diugonie s?zagrożone wygini?iem.
Do rodziny diugoni niegdy?należała r?nie?krowa morska - obecnie jest to gatunek całkowicie wymarły. Niestety do jej wygini?ia przyczyniła si?ludzka r?a i ju?27 lat po odkryciu tego wielkiego ssaka zniknął on z powierzchni Ziemi. W 1741 roku rosyjski badacz odkry?1000 osobnik? tego gatunku w pobliżu Wyspy Beringa i pobliskiej Wyspy Miedzianej. W 1768 roku z powodu smacznego mi?a te niezwykłe zwierz?a zostały wyt?ione. Potrafiły osiągnąć 4 tony wagi i 9m długości, były jednak bezbronne wobec ludzkiej zachłanności. Posiadały dodatkowo ceniony tłuszcz i wyjątkow?sk?? Rosyjski badacz - Georg Steller - ich odkrywca, zupełnie nieświadomie wyda?na nie wyrok, opisując ich wszechstronne zastosowanie dla człowieka. W zasadzie wi?szość informacji jakie posiadamy o krowach morskich zawdzi?zamy Stellerowi. Mimo i? rozprzestrzeni?on wieść o tym zwierz?iu, co na pewno miało nie najlepszy skutek, to za pewne nie było to zamierzone działanie. Dzi?i pracy jak?włoży?on w obserwacj?tych zwierząt i zapisywanie przeróżnych informacji, jesteśmy w stanie powiedzie?dzi?dużo na ich temat.
Sytuacja manat? wygląda nieco lepiej. Wśr? tej rodziny wyróżni?możemy 4 gatunki. Jest to manat karaibski, manat amazo?ki, manat afryka?ki i bardzo mało poznany Trichechus bernhardi. Generalnie manaty osiągaj?około 4m długości ciała i 1,5 tony wagi. Zamieszkuj?przybrzeżne rejony zachodniej części Atlantyku, od Florydy po północn?Brazyli? Co ciekawe maj?zaledwie 6 kr?? szyjnych, u wi?szości ssak? jest ich 7, nawet u żyrafy. Ale np. leniwiec tr?palczasty ma ich a?9 a wcale długiej szyi nie posiada. Ciało manat? pokryte jest zmarszczkami oraz sporadycznie wyst?ującymi włosami. Początkowo, po urodzeniu maj?jasn?barw? lecz z biegiem czasu staj?si?ciemno szare a nawet brązowe. Dojrzałość płciow?osiągaj?w wieku ok 5 lat, czyli nieco szybciej ni?w przypadku diugoni. Generalnie manaty pełni?spokojny tryb życia, kt?y za pewne związany jest z ich powolnym metabolizmem. Manaty r?nie?zagrożone s?wygini?iem. Zagrożeniem dla nich jest oczywiście człowiek , zar?no ze wzgl?u na smaczne mi?o i cenn?sk??manat? ale także niebezpieczne s?dla nich motor?ki. manaty żyj?blisko brzegu w dość płytkich wodach. Motor?ki s?w stanie bardzo poważnie porani?te zwierz?a. Wyznaczono jednak stref?z zakazem pływania motor?kami, s?r?nie?ośrodki leczące poranione zwierz?a i wypuszczające je potem na wolność.
Manat karaibski, znany jako manat ameryka?ki zamieszkuje wody wyłącznie o temperaturze nie niższej ni?20 stopnie Celsjusza. Spotka?je można u ujść rzek oraz przy brzegach. Co zabawne, te zwierz?a tak ceni?sobie ciepłą wod? i?cz?to osiedlaj?si?w miejscach gdzie spuszczane s?ciepłe wody z elektrowni lub przy ujściach ciepłych źr?e? Mimo i?na takiego nie wygląda ma ubogi zapas tłuszczu, przez co jest wrażliwy na niskie temperatury. W chłodniejszych miesiącach musi si?przemieszcza?w cieplejsze rejony. W zasadzie żyj?samotnie, jedynie przez dłuższy czas pozostaj?razem matki z młodymi.
Mimo i?na pierwszy rzut oka i diugonie i manaty wyglądaj?dość podobnie, s?mi?zy nimi zasadnicze różnice. Nie dość, że dojrzewaj?płciowo w innym czasie [u diugoni trwa to znacznie dłużej], to nawet ich długość życia jest różna [w tym przypadku manaty żyj?kr?ej]. Jak si?dobrze przyjrzymy maj?te?nieco inn?budow? Diugonie posiadaj?ogon z charakterystycznym wci?iem jak u waleni, manaty natomiast posiadaj?zaokrąglony płaski ogon. Dodatkowo na przednich ko?zynach, uformowanych w płetwy u manat? wyst?uj?2-5 szczątkowych kopytek, kt?ych brak u diugoni. Doskonałe por?nanie widzimy na powyższej ilustracji.
Osobiście uważam, że wszystkie syreny s?pi?nymi zwierz?ami. Daleko im do mitycznych stwor?, przypominających ludzkie pi?ności z rybimi ogonami, lecz ich sympatyczne mordki, przystosowane do żywienia si?roślinności?denn?s?przesłodkie! Dodatkowo ich ociężały wygląd i powolny tryb życia wzbudzaj?uczucie spokoju. Miejmy nadziej? że rząd syren nie zubożeje o ani jeden gatunek wi?ej!
Aurot: Dagona
Bibliografia:
Obrazki zaczerpni?e z: