Syreny
Domena: Eukariota
Królestwo: Zwierzęta
Gromada: Ssaki
Pod gromada: Ssaki żyworodne
Szczep: Łożyskowce
Rząd: Syreny (Sirenia, Illiger, 1811)
Za pewne każdy wie co to jest 'Syrena'. Przed oczami pojawia nam się piękna kobieta, w długich włosach, o rybim ogonie i staniku z muszelek [lub bez niego]. Rzeczywiście, jest to racja, lecz nieco późniejsza. Zgodnie z mitologią grecką są to nimfy morskie. Początkowo były one skrzyżowaniem kobiety i ptaka. Swym śpiewem najczęściej doprowadzały do rozbicia statku i śmierci marynarzy. Jest jednak wiele podań opowiadających o tych stworzeniach. Nie mylmy je jednak z harpiami, które również posiadają ciało ptaka i głowę kobiety, są to jednak greckie bóstwa wiatru. Nie o tym jednak chciałam wam opowiadać...
Trzeba interesować się nieco biologią by wiedzieć, iż mianem syren opisuje się również rząd ssaków łożyskowych pływających w wodach i żywiących się tamtejszą roślinnością. Może bardziej wam się skojarzy, jak powiem, że do tego rzędu zaliczamy dwie rodziny: diugonie i manaty. Są to zwierzęta zamieszkujące wyłącznie tereny tropikalne, zasiedlające rzeki i estuaria. W przypadku manatów mamy obecnie 3 gatunki, natomiast spośród diugoni pozostał już tylko jeden.
Diugoń to jedyny obecny przedstawiciel rodziny diugoni. Dochodzi do 3m długości i 300kg wagi. Żywi się trawą morską. Zamieszkują one wody przybrzeżne tropikalnej strefy Oceanu Indyjskiego i Spokojnego. Obecnie ich populacja liczy około 10 tys. osobników, które zamieszkują obszar Wielkiej Rafy Koralowej i wody przybrzeżne Nowej Gwinei. Uważa się, że przed 1970 rokiem duża populacja diugoni zamieszkiwała wody u wybrzeży Mozambiku i Kenii. Dojrzewanie diugoni trwa od 8 do 18 lat. Dopiero po upływie tego okresu samica diugonia może zajść w ciążę i po około roku wydać na świat jedno młode. Jak widać ich sposób rozmnażania jest czasochłonny, co za pewne utrudnia im przetrwanie w tym trudnym i zachłannym świecie ludzi. Dodatkowo diugonie dożywają ok 60 lat. Naturalnymi wrogami diugoni są rekiny, roki i krokodyle. Diugonie są zagrożone wyginięciem.
Do rodziny diugoni niegdyś należała również krowa morska - obecnie jest to gatunek całkowicie wymarły. Niestety do jej wyginięcia przyczyniła się ludzka ręka i już 27 lat po odkryciu tego wielkiego ssaka zniknął on z powierzchni Ziemi. W 1741 roku rosyjski badacz odkrył 1000 osobników tego gatunku w pobliżu Wyspy Beringa i pobliskiej Wyspy Miedzianej. W 1768 roku z powodu smacznego mięsa te niezwykłe zwierzęta zostały wytępione. Potrafiły osiągnąć 4 tony wagi i 9m długości, były jednak bezbronne wobec ludzkiej zachłanności. Posiadały dodatkowo ceniony tłuszcz i wyjątkową skórę. Rosyjski badacz - Georg Steller - ich odkrywca, zupełnie nieświadomie wydał na nie wyrok, opisując ich wszechstronne zastosowanie dla człowieka. W zasadzie większość informacji jakie posiadamy o krowach morskich zawdzięczamy Stellerowi. Mimo iż, rozprzestrzenił on wieść o tym zwierzęciu, co na pewno miało nie najlepszy skutek, to za pewne nie było to zamierzone działanie. Dzięki pracy jaką włożył on w obserwację tych zwierząt i zapisywanie przeróżnych informacji, jesteśmy w stanie powiedzieć dziś dużo na ich temat.
Sytuacja manatów wygląda nieco lepiej. Wśród tej rodziny wyróżnić możemy 4 gatunki. Jest to manat karaibski, manat amazoński, manat afrykański i bardzo mało poznany Trichechus bernhardi. Generalnie manaty osiągają około 4m długości ciała i 1,5 tony wagi. Zamieszkują przybrzeżne rejony zachodniej części Atlantyku, od Florydy po północną Brazylię. Co ciekawe mają zaledwie 6 kręgów szyjnych, u większości ssaków jest ich 7, nawet u żyrafy. Ale np. leniwiec trójpalczasty ma ich aż 9 a wcale długiej szyi nie posiada. Ciało manatów pokryte jest zmarszczkami oraz sporadycznie występującymi włosami. Początkowo, po urodzeniu mają jasną barwę, lecz z biegiem czasu stają się ciemno szare a nawet brązowe. Dojrzałość płciową osiągają w wieku ok 5 lat, czyli nieco szybciej niż w przypadku diugoni. Generalnie manaty pełnią spokojny tryb życia, który za pewne związany jest z ich powolnym metabolizmem. Manaty również zagrożone są wyginięciem. Zagrożeniem dla nich jest oczywiście człowiek , zarówno ze względu na smaczne mięso i cenną skórę manatów ale także niebezpieczne są dla nich motorówki. manaty żyją blisko brzegu w dość płytkich wodach. Motorówki są w stanie bardzo poważnie poranić te zwierzęta. Wyznaczono jednak strefę z zakazem pływania motorówkami, są również ośrodki leczące poranione zwierzęta i wypuszczające je potem na wolność.
Manat karaibski, znany jako manat amerykański zamieszkuje wody wyłącznie o temperaturze nie niższej niż 20 stopnie Celsjusza. Spotkać je można u ujść rzek oraz przy brzegach. Co zabawne, te zwierzęta tak cenią sobie ciepłą wodę, iż często osiedlają się w miejscach gdzie spuszczane są ciepłe wody z elektrowni lub przy ujściach ciepłych źródeł. Mimo iż na takiego nie wygląda ma ubogi zapas tłuszczu, przez co jest wrażliwy na niskie temperatury. W chłodniejszych miesiącach musi się przemieszczać w cieplejsze rejony. W zasadzie żyją samotnie, jedynie przez dłuższy czas pozostają razem matki z młodymi.
Mimo iż na pierwszy rzut oka i diugonie i manaty wyglądają dość podobnie, są między nimi zasadnicze różnice. Nie dość, że dojrzewają płciowo w innym czasie [u diugoni trwa to znacznie dłużej], to nawet ich długość życia jest różna [w tym przypadku manaty żyją krócej]. Jak się dobrze przyjrzymy mają też nieco inną budowę. Diugonie posiadają ogon z charakterystycznym wcięciem jak u waleni, manaty natomiast posiadają zaokrąglony płaski ogon. Dodatkowo na przednich kończynach, uformowanych w płetwy u manatów występują 2-5 szczątkowych kopytek, których brak u diugoni. Doskonałe porównanie widzimy na powyższej ilustracji.
Osobiście uważam, że wszystkie syreny są pięknymi zwierzętami. Daleko im do mitycznych stworów, przypominających ludzkie piękności z rybimi ogonami, lecz ich sympatyczne mordki, przystosowane do żywienia się roślinnością denną są przesłodkie! Dodatkowo ich ociężały wygląd i powolny tryb życia wzbudzają uczucie spokoju. Miejmy nadzieję, że rząd syren nie zubożeje o ani jeden gatunek więcej!
Aurot: Dagona
Bibliografia:
Obrazki zaczerpnięte z: